قواى نفسانى كه اينها وابسته به آن هستند [ كمالاند ] . مثلا جاه طلبى از نظر آن قوه كمال است ، اصلا جاهطلبى هر چه شديد باشد ، براى آن غريزهاى كه در بشر هست كمال است ، رشد است ، خير است ، ولى براى فرد بد است از اين جنبه كه وقتى خيلى رشد كرد ، مانع رشد ساير استعدادها در انسان مىشود و به قول آقايان وقتى اين صفات نفسانى رشد كرد ، ديگر آن قوهء نطقيهء عاليهء انسانيه تحت الشعاع قرار مىگيرد ، مثل يك درختى است كه وقتى خيلى رشد مىكند ، درختهاى ديگر را سايهكش مىكند ، چون در سايهء خودش است نمىگذارد رشد كنند . يا از نظر اجتماع بد است . اين قوهء غضبى - به قول آقايان - يا هر قوه و غريزهاى وقتى در او رشد مىكند ، از نظر آن قوه رشد است ، كمال است ولى از نظر اجتماع بد است ، براى اينكه سعادت ديگران را سلب مىكند . حتى زنا ، چرا زنا بد است ؟ آيا از نظر قوهاى كه انجام مىدهد بد است ؟
نه ، از نظر آن قوه بد نيست ، واقعا بد نيست ، غريزهاى است كه در بشر هست و اين غريزه اشباع خودش را اقتضا مىكند و از نظر آن غريزه به هر شكل اشباع بشود خوب است ، اما همين زنا منشأ يك فسادى در اخلاق انسانى شخص مىشود ، يعنى به اصطلاح مىگوييم طبيعت هرزه شد و اگر هرزه شد ديگر اساسا دنبال مقامات عالى انسانيت نمىرود ، هميشه دنبال اشباع اين غريزه است . از نظر اجتماع بد است ، براى اينكه بايد يك حساب و نظمى و يك مالكيت خاصى در مسائل جنسى در كار باشد ، يعنى هر زنى بايد اختصاص داشته باشد به يك مردى و هر مردى در حدود اسلام .
طبق هر قانونى بازهم اختصاص بايد باشد . هيچ قانونى در دنيا نيست كه و لو براى مرد اباحهء مطلق قائل باشد ، آن هم در حدود مصالح قانون ، تغيير مىپذيرد . چرا در باب تعدّد زوجات ، تنها به مرد اجازه داده مىشود ؟ در حدود مصالح اجتماع اجازه داده مىشود . يا بيمارى ، شما مىگوييد مثلا يك ميكروب در خون آدم پيدا مىشود ، در ريه پيدا مىشود ، آيا آن ميكروب از نظر خودش كار بدى انجام مىدهد ؟ خوب ، ميكروب موجودى از موجودات اين دنياست ، آن هم يك جاى مناسب مىخواهد كه در آنجا زندگى كند ، رشد كند ، غذا بخورد . مثلا غدهء سرطان كه پيدا مىشود ، هر چه هست ، از نظر خود آن غده چيز بدى است ؟ خوب ، يك موجود حيىّ است كه يك زمينهء مناسبى براى رشد خودش پيدا كرده ، رشد مىكند . از نظر مجموعهء حيات اين انسان بد است ، يا از نظر خود آن غده هم چون منتهى مىشود به فناى انسان و بعد خودش هم زمينه ندارد ، بد است ، مثل كسى است كه در خانهاى كه خودش هست ، زير بناى آن خانه را
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 292
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٩٢