تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 231

مساهمون:

ص٢٣١
در آورده است و انسان را به اين شكل خاص ، و او نفى مىكند كه غير از محيط چيز ديگرى هم تأثير داشته باشد ، مىگويد باور نكنيد كه غير از محيط چيز ديگرى تأثير داشته باشد . حتى مدعى شده است طيورى كه تصوير آنها در معابد و مقابر قديم مصر هست با طيورى كه امروز در خود محيط مصر وجود دارد ، يك شكل و يك وزن دارند ، هيچ گونه تغييرى در آنها پيدا نشده است ، مىگويد بايد هم همين جور باشد ، اگر [ تغييرى ] پيدا مىشد عجيب بود ، چرا ؟ مىگويد محيط كه همان محيط است ، چون محيط وضع ثابتى داشته است ، اينها وضعشان ثابت مانده ، اگر محيط تغيير مىكرد ، وضع آنها هم تغيير مىكرد . بنابراين لامارك معتقد است به يك سير صعودى در تشكيل ساختمان حيوانات ، و مىگويد اين يك امر غير قابل ترديدى است . من قسمتى از حرفهاى لامارك را نوشته‌ام تا در اينجا برايتان بخوانم . لامارك گفته است : « به هر نسبت كه موقعيت ، آب و هوا ، طرز زندگى يا عادات افرادى از يك گونه دچار تغيير مىگردند ، به همان نسبت نيز اعضا و شكل و حتى ساختمان جانور يا گياه نيز تحول مىيابد . تا تغييرى در شرايط يك محيط زيستى داده نشود ، موجودات زندهء آن محيط تغيير ساختمان نخواهند داد . » بيشتر ايرادى هم كه بعدها افرادى مثل داروين به او گرفته‌اند ، به اين جملهء منفى اوست كه : « تا تغييرى در شرايط يك محيط زيستى داده نشود ، موجودات زندهء آن محيط تغيير ساختمان نخواهند داد » . [ امثال ] داروين اين را قبول نكرده‌اند . لامارك گفته است : « با تغيير شرايط زيست ، نيازمنديهاى موجود زنده تغيير خواهد كرد ( محيط كه عوض شد ، احتياجات عوض مىشود ) . تغيير نيازمنديها عادات خاصى را فراهم مىكند . هر نوع احتياجاتى حيوان را به يك نوع كار بالخصوص وادار مىكند . بالأخره پس از زمان كافى ، تحول قابل ملاحظه‌اى در افراد ايجاد مىشود ( 1 ) . اگر جانورى را كه به دويدن يا پرواز نمودن عادت كرده ، در كنج قفسى محبوس كنيم ناچار تحت تأثير محيط جديد زندگى ، جانور عادت تازه‌اى كسب نموده ، سرعت و چالاكى دويدن و يا قدرت پرواز كه يكى از مشخصات مهم جانور است تقليل فاحش خواهد يافت . »
هامش
( 1 ) . البته موضوع وراثت هم در اينجا گنجانده شده است .