دو نوع ولاء
در قرآن سخن از « ولاء » و « موالات » و « تولّى » زياد رفته است . در اين كتاب بزرگ آسمانى مسائلى تحت اين عناوين مطرح است . آنچه مجموعاً از تدبّر در اين كتاب مقدّس به دست مىآيد اين است كه از نظر اسلام دو نوع ولاء وجود دارد : منفى و مثبت ؛ يعنى از طرفى مسلمانان ، مأموريّت دارند كه نوعى ولاء را نپذيرند و ترك كنند ، و از طرف ديگر دعوت شدهاند كه ولاء ديگرى را دارا باشند و بدان اهتمام ورزند .
ولاء اثباتى اسلامى نيز به نوبهء خود بر دو قسم است : ولاء عام و ولاء خاص . ولاء خاص نيز اقسامى دارد : ولاء محبّت ، ولاء امامت ، ولاء زعامت ، ولاء تصرّف يا ولايت تكوينى . اكنون دربارهء هر يك از اينها به اجمال بحث مىكنيم .