ارزش و كاربرد اعجاز
ارزش و كاربرد اعجاز چقدر است ؟ منطقيّين و فلاسفه موادّى را كه در يك استدلال به كار مىرود ، از نظر ارزش و كاربرد به چند گونه تقسيم كردهاند : بعضى از آن عناصر ارزش برهانى دارد ، جاى ترديد علمى و عقلى باقى نمىگذارد مثل مواد و عناصرى كه يك رياضىدان در استدلالات خود به كار مىبرد ، بعضى ديگر ارزش اقناعى دارد مانند موادّ و عناصرى كه غالبا اهل خطا به در سخنان خود به كار مىبرند كه اگر موشكافى شود بسا كه مورد ترديد واقع شود ، ولى مادام كه شكافته نشده عملا حركتى ايجاد مىكند ، و بعضى صرفا ارزش تهييجى و احساساتى دارد و بعضى ارزش ديگر .
ارزش اعجاز و كاربرد آن از نظر قرآن چيست ؟
قرآن همانطور كه آثار خلقت را « آيات خدا » و دليل قطعى غير قابل ترديد بر وجود او مىداند ، معجزات انبياء را نيز به عنوان آيات و بيّنات ياد مىكند و دليل قاطع و حجّت مسلّم عقلى و منطقى بر صدق مدّعاى آورندهء آنها مىشمارد .
قرآن دربارهء معجزه به تفصيل بحث كرده و تقاضاى مردم را از پيامبران كه بدون آيت و بيّنه تسليم نمىشدند ، تقاضايى معقول و منطقى دانسته و پاسخ مثبت و عملى پيامبران را به اين تقاضاها در حدّ آيت و بيّنه خواستن - يعنى در حدّ معقول و منطقى كه گواه بر صدق مدّعاى آنها باشد نه در حدّ « اقتراح » و دلبخواهى مردم كه مىخواهند از پيامبران و اعجازشان وسيلهء سودجويى و يا سرگرمى و تماشا بسازند - با آب و تاب فراوان نقل كرده و آيات بسيارى را به آنها اختصاص داده است . قرآن كوچكترين اشارهاى ندارد كه معجزه دليل اقناعى است براى اذهان ساده و عاميانه و متناسب با دورهء كودكى بشر ، بلكه نام « برهان » روى آن گذاشته است ( 1 ) .
هامش
( 1 ) . رجوع شود به تفسير الميزان ، ذيل آيهء 23 از سورهء بقره و كتاب وحى و نبوّت آقاى محمّد تقى شريعتى ، ص 214 .