بر اساسى نيست . در ارشاد نامى از صحيفه نيامده است تا به داستان عمير بن متوكل بن هارون چه رسد . گويا فهرست نويس ، مقدمهء صحيفهء سجاديه نوشتهء مرحوم مشكاة را در دست داشته و در نقل عبارت دچار خطا گرديده است . ترجمه آنچه در مقدمه صحيفه بقلم مرحوم مشكاة آمده چنين است :
اين ( صحيفهء سجاديه ) دومين كتاب است در جهان اسلام پيش از آن جز قرآن كريم ، كتابى پديد نشده . . . صحيفه مرجع بزرگان علما و مصنفان بوده است .
شيخ مفيد محمد بن نعمان در پايان شرح حال امام سجاد بدان اشارتى كرده و معاصر او على بن محمد خزاز قمى بنام صحيفه و ملاقات متوكل بن هارون با يحيى پسر زيد تصريح كرده است .
چنان كه مىبينيم عبارت مرحوم مشكاة در مورد مفيد ( اشارت ) است نه تصريح ، و در ارشاد ذيل ترجمهء امام على بن الحسين نامى از صحيفه نيست . و ترجمهء عبارت مفيد چنين است :
فقيهان عامه علمها از او روايت كردهاند كه از بسيارى ، به شمار در نمىآيد . و موعظهها و دعاها و فضائل قرآن و حلال و حرام و مغازى و ايام ضبط كردهاند كه ميان علما مشهور است « 1 » ميتوان گفت كلمهء ( دعاها ) اشارت گونهاى به صحيفه است .
چنان كه ميدانيم صحيفهء سجاديه به صحيفهء كامله شهرت يافته است . معنى كلمهء كامله چيست ؟ و صحيفه ديگر كه ناقص بوده كجاست ؟ آيت الله نجفى مرعشى در مقدمهاى كه بر صحيفهء سجاديه ( چاپ شيخ محمد آخوندى ) نوشته و مقدمهء مرحوم مشكاة را استدراك كردهاند چنين نويسند :
سبب ملقب شدن اين صحيفه به كامله بر طبق آنچه از سيد جمال الدين كوكيانى يمانى شنيدم اينست كه نخست اين صحيفه بطور ناقص در دست زيديه است و برابر نصف اين صحيفه مىباشد . و براى همين است كه اين صحيفه به كامله مشهور شده است . « 2 »
ليكن اين تعليل نه تنها كافى نيست ، بلكه آن را درست نمىتوان شمرد ، چه لفظ كامله در سند صحيفه از گفتهء متوكل بن هارون كه خود يحيى بن زيد را ديده است ،
هامش
( 1 ) . ارشاد ج 2 ص 154
( 2 ) . مقدمه صحيفهء سجاديه ( كط )