سيّد ابو بكر بن شهاب حضرمى
سيد ابو بكر بن شهاب « 1 » حضرمى ، فرزند عبد الرحمن بن محمّد علوى حسينى . عالم جامع الاطراف و اصلاحطلب . وى به سال 1262 ه . ق . در يكى از قراى تريم در بلاد حضرموت به دنيا آمد و در حيدرآباد دكن هند به سال 1341 ه . ق . درگذشت « 2 » .
در هيجده سالگى منظومهاى در « فرائض » سرود و در 1286 هجرى به مكه رفت و از احمد زينى دحلان ، شيخ المشايخ حجاز و ديگران بهره برد و همانجا به اشارهى سيّد فضل پاشا ارجوزهاى در « آداب النساء » سرود . در سال 1288 هجرى به عدن و سرزمينهاى مجاور رفت و با امراى حج آشنا شد و سپس مدت 4 سال در مناطق خاور زمين چون سنگاپور بهويژه در جاوه گذراند و به تجارت پرداخت و جريانات سياسى آنجا را دنبال كرد . وى در سرزمينهاى شرقى چون هند ، جاوه و ماله به عنوان عالمى اصلاحطلب و مخالف با بدعت مشهور بود . ابو بكر در سال 1292 هجرى به وطن بازگشت و در جنگهاى محلّى ميان امراى شبه جزيره وساطت كرد و آتش جنگ را فرونشاند . وى چنان كه از اشعارش برمىآيد در اين دوره به امارت اسلامى زنگبار نيز توجه داشت .
وى به سال 1302 هجرى مجددا به عدن ، مكه ، مدينه ، مصر ، شام ، بيت المقدس ، استانبول و حيدرآباد سفر كرد . مشايخ او متجاوز از صد نفر و بيشتر اهل حضرموت بودند . مشهورترين شاگردش محمد بن عقيل علوى « 3 » مىباشد . برخى از شرححال نويسان او را شافعى مذهب دانستهاند « 4 » . در حالىكه گروهى ديگر وى را در زمرهى عالمان شيعى آوردهاند « 5 » . بهرحال پارهاى از اشعار ديوان او ترديدى باقى نمىگذارد كه وى دوستدار اهل بيت ( ع ) بوده است « 6 » . ابو بكر تأليفات بسيارى دارد كه در حدود 30 اثر از آنها شناخته شده و برخى نيز به چاپ رسيده است . برخى از آثار او عبارتند از : « اسعاف الطلاب ببيان مساحة السطوح » ، « ديوان اشعار » ، « رشقة الصادى من بحر بنى النبى الهادى ( ص ) » و . . .
- * -
1 - فهاجت جماهير الضّلال و أقبلت * به جيش لحرب ابن بتول عرمرم
2 - و حين استوى فى كربلاء محيّما * به تربتها أكرم به من مخيّم
3 - أبت نفسه الشّماء الّا كريهة * يموت بها موت العزيز المكرّم
4 - هو الموت مرّ المجتبى غير أنّه * ألذّ و احلى من حياة التّهضم
5 - و قارع حتّى لم يدع سيف باسل * بمعترك الهيجاء غير مثلم
6 - هى الفتنة الصّماء لم يلف بعدها * منا رمن الايمان غير مهدم « 7 »
1 - مردم گمراه به صورت يك لشكر بزرگ با هيجان براى جنگ با پسر بتول پيش آمدند .
هامش
( 1 ) - شهاب الدين احمد جدّ هفتم اوست كه خود به على عريضى فرزند امام صادق ( ع ) نسب مىبرد .
( 2 ) - اعيان الشيعه ؛ ج 2 ، ص 294 .
( 3 ) - همانجا .
( 4 ) - معجم المؤمنين ؛ ج 3 ، ص 64 .
( 5 ) - اعيان الشيعه ؛ ج 2 ، ص 295 .
( 6 ) - همانجا .
( 7 ) - همان ؛ ص 296 . ادب الطف ؛ ج 9 ، ص 48 .