شيخ مفيد وشيخ طبرسى وساير مفسران ومحدثان خاصه وعامه به طرق متواتره روايت كردهاند كه : چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم با مشركان عهدها وپيمانها بسته بود ومشركان خيانتها در عهدهاى حضرت كرده بودند وپيمانها را شكسته بودند ، آيات أول سورهء براءه نازل شد وآن حضرت مأمور شد كه عهدها وپيمانهاى خود را با ايشان بر هم زند واظهار بيزارى از آنها نمايد چنانكه خدا فرموده است
بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ . فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ
« 1 » يعنى : « اين بيزارى است از خدا ورسول أو بسوى آنان كه پيمان بستهايد با ايشان از مشركان ، پس بگو به ايشان كه : سير كنيد در زمين چهار ماه كه در اين چهار ماه ايمنيد از آنكه متعرض شما شوند مسلمانان وبدانيد كه نيستيد شما عاجز كنندگان خدا را در آنچه اراده كند نسبت به شما از عقوبت در دنيا وآخرت وبدرستى كه خدا خواركننده ورسواكننده است كافران را » « 2 » .
بدان كه در اين چهار ماه كه مشركان را مهلت دادهاند خلاف است : بعضي گفتهاند ابتداى آن روز نحر بود تا دهم ماه ربيع الآخر ، وبر آن قول أحاديث معتبره از حضرت صادق عليه السّلام وارد شده است « 3 » ؛ وبعضي گفتهاند ابتداى آن از أول شوال بود « 4 » ؛ وبعضي
هامش
( 1 ) . سورهء توبه : 1 و 2 .
( 2 ) . رجوع شود به ارشاد شيخ مفيد 1 / 65 ومجمع البيان 3 / 3 وتفسير كشاف 2 / 242 وتفسير بغوى 2 / 266 كه در آنها ماجراى نزول سورهء براءه به روايتهاى مختلف ذكر شده است .
( 3 ) . تفسير عياشى 2 / 75 ؛ كافى 4 / 290 ؛ تفسير تبيان 5 / 169 ؛ مجمع البيان 3 / 3 .
( 4 ) . مجمع البيان 3 / 3 ؛ تفسير بيضاوى 2 / 167 ؛ تفسير بغوى 2 / 267 ؛ تفسير كشاف 2 / 244 .