گفتهاند از دهم ماه ذي القعدة بود زيرا كه در آن سال كافران حج را در ماه ذي القعدة بجا آورده بودند ، واين يكى از بدعتهاى آنها بود كه حج را از ماه به ماه مىگردانيدند « 1 » .
وَأَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِيمٍ
« 2 » يعنى : « واعلامى است وآگاه ساختنى است از جانب خدا ورسول أو بسوى مردم در روز حج بزرگ كه خدا بيزار است از مشركان وعهدهاى ايشان وپيغمبر أو بيزار است ، پس اگر توبه كنيد از كفر ومكر پس آن بهتر است از براي شما ، واگر قبول نكنيد پس بدانيد كه شما عاجز كنندگان نيستيد خدا را از آنچه نسبت به شما خواهد كه واقع سازد ، وبشارت ده آنان را كه كافر شدند به عذابي دردناك » .
بدان كه در معنى روز حج أكبر خلاف است ميان مفسران :
بعضي گفتهاند كه روز عرفه است « 3 » ، وبه روايتي از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام چنين وارد شده است « 4 » .
وأحاديث معتبرهء بسيار در كلينى وتهذيب وغير آنها از كتب معتبرهء حديث از امام محمد باقر وامام جعفر صادق عليه السّلام وارد شده است كه : روز حج أكبر ، روز نحر است « 5 » .
ودر معنى حج أكبر نيز خلاف است :
بعضي گفتهاند : موافق آنچه در أحاديث معتبرهء شيعه وارد شده است كه حج أكبر در برابر عمره است وعمره حج أصغر است « 6 » ، پس هر حج را حج أكبر مىگويند .
هامش
( 1 ) . تفسير كشاف 2 / 344 ؛ تفسير فخر رازي 15 / 220 .
( 2 ) . سورهء توبه : 3 .
( 3 ) . مجمع البيان 3 / 5 ؛ تفسير تبيان 5 / 171 ؛ تفسير بيضاوى 2 / 168 ؛ تفسير كشاف 2 / 244 ؛ تفسير بغوى 2 / 268 .
( 4 ) . مجمع البيان 3 / 5 .
( 5 ) . كافى 4 / 290 ؛ تهذيب الأحكام 5 / 450 ؛ تفسير عياشى 2 / 73 - 74 ؛ من لا يحضره الفقيه 2 / 488 ؛ مجمع البيان 3 / 4 .
( 6 ) . رجوع شود به كافى 4 / 264 وتفسير عياشى 2 / 76 - 77 ومجمع البيان 3 / 5 .