فصل سوم :
مجموعههاى علوم قرآن مجموعههاى علوم قرآن ، شاخساران زيبا و بلندبالا ، پربرگوبار ، برومند و پربركتى است كه از تكشاخهها و تكنگاشتههاى آن پيوند زدند و حاصل آن پيوندها را گرد هم آوردند و زيبا آراستند و شاخساران پربرگوبار ساختند .
آرى ، نگارش در تكنگارىهاى علوم قرآن كه از اواخر قرن اول آغاز گرديد ، سير خود در پيش گرفت و در قرنهاى سوم تا پنجم نشاط و شتاب گرفت و در قرنهاى بعدى با وقار به پيش رفت و در عصر حاضر از روندى فعال و فزاينده برخوردار گرديده است . در كنار اين تكنگارىها ، از آغاز قرن سوم برخى از شيفتگان و دانشمندان قرآن بر آن شدند كه چند علم از علوم قرآن را در يك تأليف گرد آورند . فضائل القرآن ، ابو عبيد قاسم بن سلام ( 224 ق ) را مىتوان سرآغاز اين اقدام دانست . اين كتاب هرچند نام علوم قرآن بر خود ندارد ، ابواب مهمى از آن علوم را در خود دارد . « 1 »
در ادامه ، گردآورندگان مجموعههاى حديثى ، با عنوانهايى چون فضائل القرآن و فضل القرآن ، مباحثى از علوم قرآن را فراهم آوردند . مفسران نيز غالبا در مقدمه تفاسيرشان و نيز در لابهلاى آثارشان به ابوابى از علوم قرآن پرداختند .
هامش
( 1 ) . ر ك : فضائل القرآن ، فهرست بخش نخست همين فصل .