براعت استهلال
گويند در قرآن مجيد سورهء فاتحه براعت استهلال « 1 » است براى تمام قرآن كه در حقيقت مطلع قرآن است و مشتمل است بر جميع مقاصد قرآنيه ( لغتنامه - فرهنگ معارف اسلامى )
برائت ( ب ء )
نام ديگر ( - ) سورهء توبه
برزخ ( ب ز )
مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
( مؤمنون - 100 )
عالم برزخ عالمى است ميان دنيا و آخرت . مقام بين مرگ و قيامت . عالم بعد از مرگ و قبل از حشر و قيامت . گاهى از عالم برزخ تعبير به عالم قبر يا عالم ارواح يا عالم مرگ شود . ( تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 135 - قاموس قرآن - دائرة الفرائد ، ج 2 ص 143 - فرهنگ اصطلاحات و لغات فلسفى - فرهنگ آنندراج )
بَرِقَ الْبَصَرُ ( ب ر ق ل ب ص )
فَإِذا بَرِقَ الْبَصَرُ
( قيامه - 8 )
- وقتى كه چشم خيره شود ، راجع به منكران بعث است كه بهطور استهزاء مىگويند روز قيامت كى خواهد بود ، پس وقتى كه چشم از شدت هول متحير و خيره شود به طورى كه آن را نتوانند به هم زند . ( فرهنگ لغات قرآن - ج 1 - ص 146 )
بروج
نام سورهاى است در قرآن مجيد - سورهء بروج
برهان
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ
( نساء - 174 )
منظور چنانكه جمعى از مفسران گفتهاند و قرائن گواهى مىدهد شخص پيامبر اسلام است ( تفسير نمونه - كشف المطالب ، ص 17 )
بريه
- سورهء بريه
بساتين قرآن ( ب )
سورى است كه با « المر » آغاز مىگردند . ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 106 )
بِسْمِ اللَّهِ ( ب م لّا )
مخفف و كوتاه شده
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
است و آن را در مقام دعوت و تعارف برابر با « بفرما » و نيز براى استعاذه و تعويذ به كار برند . ( بينات - ش 1 - ص 24 )
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
آغاز و شروع سورههاى قرآن مجيد با آن است و به اتفاق جميع فقهاى اماميه آيهاى است از هر سورهء و تنها سورهء برائت از اين قاعده مستثنى است ( و اين آيه در آن نيامده ، زيرا اين سوره به منظور تبرى و دورى جستن از مشركين نازل گرديده و با همان معنى نيز شروع مىشود ) . اين آيه در خلال سورهء نمل نيز ذكر شده است ( طى آيه 30 ) . مسلمين معمولا كارهاى خود را با گفتن
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
شروع مىكنند و عدم ذكر آن نماز را باطل مىكند . و نيز براى استعاذه و تعويذ و طلب يارى از خدا و آرامش يافتن و . . . به كار مىبرند . ( منهج الصادقين - بيان ، ص 568 - و . . . )
بسم اللّه بسم اللّه
در محاورهء فارسى در موردى به كار مىرود كه بخواهند از حادثه هايلى سخن
هامش
( 1 ) . براعت استهلال يكى اصطلاح ادبى است و آن است كه آغاز گفتار مشتمل باشد بر آنچه با حال گوينده متناسب بوده و اشاره هم به موضوعى كه در آن باب سخن ميرانده شده باشد .