دومين نامى است كه خداوند رحيم پس از كلمهء شريف « اللّه » براى خود انتخاب كرده و در قرآن كريم در دومين مرحله آن را ذكر فرموده و در سر سورهها نيز در ضمن آيه تسميه ذكر شده است . اين كلمه در متن قرآن كريم 56 بار و 113 دفعه نيز در اول سورهها آمده كه جمعا 169 مرتبه مىشود .
( نامها و صفتهاى خداى رحيم ، ص 143 )
رحمة ( ر م )
از جمله مواردى كه در قرآن با كلمه رحمت توصيف شدهاند :
1 . رحمت خداوند « 1 » -
كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ
( انعام - 54 )
2 . قرآن -
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
( اعراف - 52 )
3 . تورات -
وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً
( هود - 17 )
4 . نبوت -
يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَ آتانِي مِنْهُ رَحْمَةً
( هود - 63 ) ( قاموس قرآن )
رحمة اللّه
1 . بهشت -
وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ
( آل عمران - 107 )
2 . باران -
فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها
( روم - 50 ) ( قاموس قرآن )
رحمة للعالمين
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
( انبياء - 107 )
رحمت براى جهانها ( جهانيان ) پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله ( حيوة القلوب ، ج 2 ، ص 107 - فرهنگ فارسى )
رحمة للمؤمنين
هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
( يونس - 57 )
رحمت براى مؤمنان . قرآن است ( الاتقان ، ج 1 ، ص 181 )
رحيق مختوم ( ر )
يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ
( مطففين - 25 )
غالب مفسران رحيق را به معنى شراب خالص گرفتهاند ، شرابى كه هيچگونه غش و ناخالصى و آلودگى در آن وجود ندارد . تعبير مختوم ( سربسته ) تأكيدى بر خلوص و پاكى و دست نخوردگى آن است . ( تفسير نمونه )
رحيم
1 .
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
( حمد - 1 )
1 . آمرزندهء مؤمنان . از اسماء صفات الهى است كه 113 بار در ضمن آيه تسميه و 115 بار در متن قرآن آمده است كه جمعا 228 مرتبه مىشود . ( نامها و صفتهاى خداى رحيم - ص 90 و 143 )
2 .
لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ
( توبه - 128 ) مهربان . حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله .
( گذرى بر قرآن - ص 132 )
رخاوه ( ر و )
اصطلاح تجويد - مخارج حروف ( 9 )
رزاق ( ر زّ )
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ
( ذاريات - 58 )
روزى دهنده . بسيار روزى بخش . يك بار در
هامش
( 1 ) . خداوند رحمت را بر خود حتمى فرموده و رحمتش به تمام موجودات شامل است و همهء نعمتهاى خدا رحمت اويند و رحمت خدا دوگونه است : رحمت عام كه شامل تمام موجودات است و رحمت خاص كه مخصوص اهل ايمان است ( قاموس قرآن )