ذ
ذئب يوسف
وَ تَرَكْنا يُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ .
( يوسف - 17 )
- آنگاه كه برادران حضرت يوسف ( عليه السلام ) او را در چاه انداختند پيش پدر رفتند و پيراهن به خون آغشته را به پدرشان دادند و گفتند يوسف را گرگ دريده است . و ذئب يوسف از تلميحات قرآنى است و در محاورهء عربى كسى را كه به عمل زشت ديگرى متهم شود و در حقيقت ساحت او از آن عمل زشت برى باشد ذئب يوسف ( گرگ يوسف ) تسبيه مىكنند . ( بينات - ش 6 - ص 83 )
ذات المر ( ت ل م )
سورتى از قرآن كه به الف . لام .
ميم . را . آغاز مىشود ( لغتنامه )
ذات الصدور ( ت صّ )
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
( مائده - 7 )
- رازهاى سينه . كنايه از اسرارى است كه در دل باشد كه اظهار نكرده باشند و به زبان نرانند ( فرهنگ لغات قرآن - ج 1 - ص 447 )
ذات بىشريك
ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ
( روم - 28 )
- از تمثيلات قرآنى است . در اين مثل روشن مىشود كه خداوند شريكى ندارد و در ناحيه صدور افعال هم كمككنندهاى نداشته و اين مخلوقات همه مملوك اويند نه شريك او در خلقت يا تدبير امور و انزال رزق . پس عبادت فقط خداى يكتاى بىشريك را سزاست ( تشبيهات و تمثيلات قرآن - ص 114 )
ذات طس ( ت ط )
سورتى از قرآن كه به طس آغاز مىشود ( لغتنامه )
ذاريات
نام يكى از سورههاى قرآن مجيد است - سورهء ذاريات
ذبح عظيم
وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ
( صافات - 107 )
لغتا ذبيح يا مذبوح بزرگ و بزرگوار . اين تركيب وصفى يكبار در قرآن مجيد به كار رفته است ( در داستان حضرت ابراهيم عليه السّلام كه در خواب ديد بايد فرزندش را قربانى كند و سپس فرستاده شدن فدا )