به نظريات خود متوسل گردد هرگز در برابر حق خضوع و خشوع نخواهد كرد و همواره در گردابهاى هلاكت گرفتار خواهد شد .
او هر گاه از فتنهاى بيرون شود گرفتار فتنهاى ديگر خواهد شد ، و دين او از هم خواهد گسيخت و در اوهام و خيالات خود سقوط خواهد كرد ، هر كس به نظر خود با مردم نزاع كند و مخاصمه نمايد به حماقت مشهور خواهد شد .
هر كس دلش از ارتكاب كارهاى زشت و گناهان زياد چركين شد ديگر كارهاى نيك در نظر او زشت خواهد شد ، و كارهاى بد زيبا جلوه خواهد كرد ، و هر كس در كارها سختگيرى نمايد راهها بر او كج خواهند شد و اوضاع بر او تنگ خواهد گرديد ، و هر گاه راه مؤمنان را ترك كند راه خروج براى او مشكل مىگردد .
شك هم چهار شعبه دارد : جدل ، هواى نفس ، ترديد ، و تسليم شدن ، آيه شريفه
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى
ناظر به همين جا مىباشد ، در روايت ديگرى آمده كه شك به معنى جدال و وحشت از حق و ترديد و تسليم شدن در برابر جهل و جاهلان مىباشد .
هر كس از آينده بترسد عقب بر مىگردد ، هر كس در دين مجادله كند به شك و ترديد دچار مىگردد و مؤمنان نخستين از او پيشى خواهند گرفت و آيندگان هم به او خواهند رسيد ، و در زير پاهاى شيطان خورد خواهد شد .
هر كس در برابر حوادث دنيا تسليم گردد و از خود مقاومتى نشان ندهد ، و نسبت به امور آخرت سهلانگارى نمايد ، در بين دنيا و آخرت هلاك خواهد شد ، و هر كس نجات پيدا كرد ، فضل خداوند شامل او شده است ، و خداوند مخلوقى مانند يقين خلق نكرده است .
شبهه نيز چهار شعبه دارد ، گول خوردن به ظواهر امور ، و عدم تحقيق در كارها و حسن ظن داشتن به افراد و تحت تأثير سخنان فريبنده قرار گرفتن ، و گرفتار وسوسههاى نفس شدن ، و دنبال گفتههاى باطل را گرفتن و آنها را حق پنداشتن .