عينحال خودش را در امنيت ديد كه رازش هرگز برملا نمىشود ، در اين حال كه هرگز يك فرد ناظر جانبى وجود ندارد كه [ آدم اسميت -
Adam Smit
مىگويد ، و يا من اجتماعى -
Le moi social
] در كار نيست ، چنانكه « بركسون » قائل است ، و نه هيچ شبحى از اين مجتمع انسانى ! هيچكدام از اينها هرگز چيزى جز يك كمك و ياور در حدود كفاف نيستند .
البتّه قرآن كريم مىخواهد ما را در يك حدّ وسطى كاملا متفاوت با همهء اينها و در برابر يك واقعيّت زنده قرار دهد كه همواره در هر زمان و مكانى در وجود خود ما حضور دارد .
و ما نمىخواهيم از آن جماعت پرفضيلت و عظيم گفتگو كنيم كه قرآن كريم وجود باعظمت و ناديدنى آنها را مورد تأكيد قرار داده است ؛ اين گروه از فرشتگان نگهبان كه انسان را همراهى مىكنند :
« لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ . »
« 1 » .
و همچنين نمىخواهيم از اين گروه هميشگى از كرام الكاتبين ( بزرگوارترين نويسندگان ) سخن بگوييم كه اين گروه :
« عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ . »
« 2 » . ، مكلّف به مراقبت از كارهاى انسانند ، بهگونهاى كه :
« ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ . »
« 3 » ، هيچچيز را فروگذار نمىكنند !
بلكه تنها مىخواهيم از آن چيزى صحبت كنيم كه از درون شخص سخن مىگويد :
« سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ . »
« 4 » .
آنكسى كه ما را بدين وسيله مخاطب ساخته و مىفرمايد :
« وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ . »
« 5 » .
هامش
( 1 ) - رعد ( 13 ) آيهء 11 : براى انسان مأمورانى است كه پىدرپى از پيشرو و پشت سر او قرار مىگيرند و او را از حوادث حفظ مىكنند .
( 2 ) - ق ( 50 ) آيهء 17 : دو فرشتهاى كه طرف راست و چپ او ملازم هستند ، اعمال او را دريافت مىكنند .
( 3 ) - ق ( 50 ) آيهء 18 : انسان هيچ سخنى را بر زبان نمىآورد ، مگر اينكه همان دم فرشتهاى مراقب آماده براى مأموريّت ( و ضبط ) آن است .
( 4 ) - رعد ( 13 ) آيهء 10 : براى او ( خدا ) يكسان است كسانى از شما كه پنهانى سخن بگويند ، و يا آن را آشكار سازند ، و ( نيز براى او تفاوت نمىكند ) كسانى كه مخفيانه در دل شب و در ميان پردههاى ظلمت گام برمىدارند و آنها كه روز روشن به دنبال كار خويش مىروند .
( 5 ) - يونس ( 10 ) آيهء 61 : در هيچ حالت و كار مهمّى نمىباشيد و هيچ آيهاى از قرآن را تلاوت نمىكنيد و هيچ عملى را انجام نمىدهيد ، مگر اينكه ما شاهد و ناظر هستيم ، در آن هنگام كه وارد آن عمل مىشويد .