سرشت
1 - صدوق هم از عبداللَّهبن محمّد جعفى و هم از عقبه نقل كرده ، مىگويد : امام باقر عليه السلام فرمود : « خداى عزّوجلّ خلق را آفريد و هر چه را كه دوست داشت از آنچه دوست داشت خلق كرد و آنچه را كه دوست داشت از سرشت بهشت آفريد . و هر چه را كه دشمن داشت از آنچه دشمن داشت آفريد ، و آنچه را كه دشمن داشت از سرشت دوزخ آفريد ، سپس آنها را به سايه « ظلال » فرستاد . »
گفتم : سايه ( ظلال ) چيست ؟ فرمود : مگر سايهء خودت را در برابر آفتاب چيزى نمىبينى در حالى كه چيزى نيست ! آنگاه از ميان ايشان پيامبران را برانگيخت ، پيامبران مردم را به جانب اقرار به وجود خدا فرا خواندند و اين است مقصود قول خداى تعالى :
« وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ »
« 1 » سپس آنها را به اقرار بر نبوّت انبياء فرا خواندند ، بعضى نپذيرفتند و بعضى پذيرفتند ، و آنگاه مردم را به ولايت ما دعوت كردند ، به خدا سوگند هر كه دوست داشت به ولايت ما اقرار كرد و هر كه دشمن داشت انكار ورزيد . و اين است معنى قول خداى تعالى :
« فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ »
« 2 » سپس ابوجعفر عليه السلام فرمود : « آنگاه بود كه تكذيب كردند . » . « 3 »
2 - طوسى به اسناد خود از زراره نقل كرده است ، مىگويد : به امام باقر عليه السلام عرض كردم : منظور از فطرت الهى كه خداوند بر آن فطرت
هامش
( 1 ) - زخرف / 87 : و اگر از آنها بپرسى چه كسى آنها را آفريده است ؟ به طور مسلّم گويند : خدا .
( 2 ) - يونس / 74 : ولى آنها كه ( راه لجاج را مىپيمودند ) در گذشته به تكذيب پيامبران پيشين برخاسته بودند ( به آنها ) ايمان نياوردند .
( 3 ) - علل الشّرايع : 1 / 113 .