است و اين اختلاف بحسب تفاوت مضمون و اختلاف مقصود بوجود ميآيد .
شعر اگر براى تشديد محبت و عاشقانه باشد بايستى قضايائى در مقدمهاش واقع شود كه محتوى بر اوصاف برجستهء محبوب باشد .
و اگر براى تكريم و تعظيم انشاء گردد بايستى صفات پسنديدهء معنوى و كارهاى خوب و فضائل اخلاقى ممدوح را بيان كند .
و اگر براى تشجيع باشد مفاخر قومى و نژادى و كارهائى كه برانگيخته از شجاعت است بشمار آورد و ( حماسه ) نام دارد .
و اگر براى تفريح خاطر باشد محاسن طبيعت را بيان كند چه محاسن و لطايف طبيعى مربوط به انسان يا حيوان يا نبات ؛ منظرهء دريا يا فضا ، يا خصوصيات فصل و غير اينها باشد و ( غزل ) ناميده مىشود .
و همچنين موضوعات ديگر از قبيل ، تحقير ، تشفيق ، تشويق ، زجر ، التذاد ، تعجيب ، هجو ، تخويف ، تسكين و انصراف و امثال آنها در هرموردى مادهء شعر بايستى مشتمل بر امور متناسب با مطلوب باشد .
فوايد و نتايج شعر
( 1134 ) شعر حالات نفسانى و نهادههاى درونى انسان را هويدا و آشكار مىسازد ، عواطف و استعدادات ناقص را به حد كمال مىرساند .
شعر در هرفردى نوعى اثر ميگذارد ايمان را در مؤمن ، فجور و هواخواهى را در مردم هواپرست ، فهم و هوش را در مردم باهوش و دانشخواه ، مالدوستى را در مردم مالدوست ، رحم و شفقت را در مردم رحمدل ، خونخوارى و ستمگرى را در مردم سنگدل پرورش ميدهد و به اين جهت در حديث نبوى رسيده است كه انّ من البيان لسحرا و انّ من الشعر لحكمة .