تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 679

مساهمون:

ص٦٧٩
بيننده را بهيجان آورند ، بعبارت ديگر نمايش واقعه يا صحنه‌سازى براى جلوه دادن حادثه‌ى راست يا دروغى را محاكات ميگويند ، بنابراين نمايشات بر دو قسم است نمايشات تصويرى و فعلى و نمايشات لفظى و قولى ، قسم دوم را كه نمايشات قولى باشد شعر مينامند .

مادهء شعريات

( 1131 ) ماده شعر قضاياى تخييليه است كه از تأليف و تركيب آنها هيجان و انفعالات نفسانى شدت مىيابد چه باوركردنى و راست يا باورنشدنى باشد . در كتب منطق نامى از صورت شعر نبرده‌اند لكن مسلم است كه با هريك از قياس و استقراء و تمثيل انفعالات نفسانى بوجود مىآيد . ( 1132 ) قدماء منطقيين داشتن وزن را در تعريف شعر معتبر نمىشمردند و فقط ميگفتند شعر كلامى است كه مفيد تخيل باشد ، و متاخران وزن را قيد شعر قرار داده و بر تخيل افزوده‌اند ، و جمهور مردم شعر را جز كلام با وزن و قافيه چيز ديگرى نميدانند ، و بهرحال صدق مقدمات و نظم و وزن شعرى موجب شدت تخييل و انفعال نفس مىباشد و تاثير بيشترى در تغيير حالات نفسانى دارد ، زيرا خود وزن داراى محاكات است و لذا گفته‌اند نظم خوش‌وزن در روانى شبيه به آب و در لطافت شبيه به هوا و در شكل شبيه به درهائى است كه در رشته‌اى تنظيم يافته باشد « 1 »

اقسام شعر

( 1133 ) انفعالات نفسانى كه از شعر حاصل مىشود گوناگون
هامش
( 1 ) تعليقات مصنف بر حكمت الاشراق ص 118