داده و ميگوئيم :
هرحيوانى انسان است . و هرانسانى خندانست . نتيجه ميدهد .
كه هرحيوانى خندان است .
اين نتيجه نقيض صغراى اصل و كاذبست . زيرا با فرض صحت صغرى نقيضش ممكن نيست صادق باشد و كذب نتيجه بواسطه باطل بودن صغراى قياس است به اين بيان كه قياس مزبور از جهت صورت باطل نميباشد زيرا شرايط شكل اول در آن جمع است و در انتاج شكل اول شبههاى نيست . بنابراين كذب نتيجه بايستى بواسطهء كذب مقدمات و مادهء قياس باشد .
كبراى قياس باطل نيست زيرا از اول آن را راست تلقى نموده بوديم و بايستى كذب نتيجه بواسطهء كذب صغرى باشد و كذب صغرى موجب كذب نتيجه شده است . بنابراين نتيجهء قياس اول صحيح و نقيض آن باطل است و صدق نتيجه دليل بر صحت قياس مىباشد .
دليل عكس كبرى
( 662 ) صحت ضرب اول و سوم را علاوه بر دليل خلف بدليل عكس كبرى نيز ميتوان ثابت نمود .
دليل عكس كبرى آنست كه كبراى قياس را عكس نموده و معكوس آن را بجاى اصل قرار ميدهيم صورت قياس به شكل اول برميگردد و نتيجهء هردو قياس يكسان است .
بنابراين نتيجهء شكل دوم صحيح است و صحت نتيجه دليل بر صحت صورت قياس مىباشد .