بارزترين وظايف عقبدار اينها بود : تأمين خدمات و وسايل مادى لازم ، اجراى تدابير بهداشتى ، ارائه خدمات پزشكى به مجروحان و مصدومان و تخليهء آنها ، دفن كشتگان نبرد و گردآورى غنائم .
آمادگى عقبدار : عقبدار به گونهاى سرّى و پيش از ديگر يگانها آماده مىشد و در مواضع رزمى يا اثناى حركت به سپاه مىپيوست و ضمن سپردن مأموريت به واحدهاى مختلف ، خود ، مال و سلاح لازم رزمندگان را تأمين و ميان آنها توزيع مىكرد و از نظر نظامى كاملًا آماده بود .
2 - 1 . تداركات و پشتيبانى
با اينكه مدينه پايگاه مركزى تداركات به شمار مىرفت ، در اثناى نبرد جز مواردى نادر ، از آنجا پشتيبانىاى صورت نمىگرفت ، بلكه در آغاز كار ، عقبدار لشكر امكانات لازم و اقلام احتياطى رزمندگان را تأمين مىكرد . آنگاه سپاه به جنگ مىرفت و پس از پايان مأموريت به وطن باز مىگشت . به موجب اين وضعيت ، سپاه اسلام در برخى از نبردها گرسنگى زيادى را تحمل مىكرد ، مثل غزوههاى خيبر و تبوك ، ليكن مسلمانان يا سختيها را بر خود هموار مىساختند ، چنانكه در سريهء خبط پيش آمد و يا از منابع موجود محلى استفاده مىكردند .
رزمندگان اسلام در جنگ بدر از شكار آهو ، در غزوهء ذات الرقاع از خيارچنبر و تخم شترمرغ ، در غزوهء حديبيه از خيار چنبر ، گوشت سوسمار « 1 » ، گورخر ، شتر و گوسفند ، و شير استفاده كردند . در غزوهء خيبر پس از تسلط بر دژ از غذاهاى مختلف موجود در آن مصرف نمودند .
هنگامى كه پشتيبانى سپاه اسلام با سعد بن عباده بود ، رزمندگان اسلام از كمك مدينه بهرهمند شدند . هنگام استقرار سپاه در حمراء الاسد ، او روزى دو يا سه شتر كشتار مىكرد .
هنگامى كه سپاه در ذى قرد بود نيز با چندين بار خرما و ده شتر براى كشتار ، آنان را پشتيبانى كرد . همچنين در سريه عمرو بن عاص ( ذات السلاسل ) ، رزمندگان اسلام از سوى مدينه با نيرو و تداركات پشتيبانى شدند .
هامش
( 1 ) بنابر فتواى فقيهان شيعه و رأى برخى فقيهان اهل سنت مانند ابوحنيفه ، ثورى و سرخسى ، خوردن گوشت سوسمارحرام است . تنها برخى فقيهان اهل سنت مانند شافعى و مالك خوردن آن را حلال مىشمارند . مستند اين قول رواياتى است كه به لحاظ سند و دلالت خدشهدار است . از اين رو ، نمىتوان آنچه را مؤلف به رزمندگان صدر اسلام نسبت داده معتبر دانست .