چون پسرش هشام بن عبد الرحمان به حكومت رسيد و موفق شد كه بر شورش برادران خود سليمان و عبد اللّه پايان دهد ، به سركوبى مملكت فرنگان روى آورد تا خطر آنان را از اندلس دور دارد . هشام در سال 176 ه / 792 م سپاهى عظيم به سردارى حاجبش عبد الملك بن عبد الواحد بن مغيث به سوى شمال فرستاد . عبد الملك از جبال پيرنه گذشت و در جلگههاى سپتمانيا چند نبرد پىدرپى ميان مسلمانان و فرنگان درگرفت و بار ديگر خاطرهء غزو و جهاد را در آن سوى جبال پيرنه تازه گردانيد .
در عهد حكم بن هشام فرنگان بازگشتند و در سال 185 ه / 801 م از جبال پيرنه گذشتند و در ثغر اعلى به نبرد پرداختند و برشلونه را گرفتند و بدينگونه بخشى از شمال اندلس را مجزا نمودند . هنوز چند سالى نگذشته بود كه در سال 193 ه / 809 م فرنگان بار ديگر از جبال پيرنه گذشتند و آهنگ تصرف طرطوشه كردند ، ولى مسلمانان توانستند شهر را نجات دهند .
در عهد عبد الرحمان بن حكم حملات نيروى دريايى اندلس براى نبرد در جزاير شرقى آغاز شد . ديديم كه چگونه آبهاى شرقى اندلس مركز حملات دريانوردان مسلمان گرديد و مسلمانان گاه از شمال و گاه از شرق به سوى جزاير نزديك بادبانها مىگشودند و با غنايم و اسيران بازمىگشتند . از اين پس مجاهدان مسلمان سواحل فرانسه و حوالى مصب رود رون را مورد حملات خود قرار مىدادند .
ما پيش از اين ، در اين كتاب از جنگهاى رسمى مسلمانان اندلس در آن سوى جبال پيرنه و نيز بهطور ايجاز از آغاز حملات محدود دريايى آنان سخن گفتيم « 1 » .
اكنون در اين فصل به بيان حملات و غزوات غيررسمى ايشان - چه در دريا و چه در خشكى - به سواحل جنوبى فرانسه و بلاد مجاور آن از دشتهاى ليگوريا و بلنديهاى سويس مىپردازيم . لازم به ذكر است كه در روايات اسلامى اشارت چندانى به اين غزوات نشده است . شايد به علت ماهيت آنها بوده كه بيشتر غيررسمى و حادثهجويانه بوده است ، بدين طريق كه جمعى از مجاهدين كه با حكومت قرطبه رابطهء رسمى نداشتند و تنها متكى به نيرو و سعى خود بودند اين حملات را سازمان مىدادند .
حملات مردم اندلس به سواحل و مرزهاى كشورهاى فرنگان از اوايل قرن
هامش
( 1 ) . رجوع كنيد به صفحات 284 و 285 .