فصل چهارم غزوات مسلمانان در گاليا و شمال ايتاليا و سويس
1
پيش از اين از غزوات عرب در گاليا ( جنوب فرانسه ) در آغاز فتح اسپانيا سخن گفتيم . نيز ديديم كه در نبرد بلاط الشهدا در سال 114 ه / 732 م مسلمانان از برابر مسيحيان واپس نشستند و اين پايان پيشروى آنان در گاليا بود و از آن پس مراكز خود را در لانگدوك و سپتمانيا از دست دادند و چون ثغر اريوله آخرين مركز آنان در سپتمانيا در سال 142 ه / 759 م به دست فرنگان سقوط كرد ، فرمانرواييشان در آن سوى پيرنه به پايان رسيد .
اندلس در خلال اين احوال همچنان در آتش جنگهاى داخلى مىسوخت .
چون عبد الرحمان اموى توانست در كشاكش اين آشوبها به فرمانروايى رسد و بار ديگر تسلط خاندان اموى را بر اندلس برقرار سازد ، باقى ايام حكومت خود را صرف استوار ساختن پايههاى دولت و حمايت آن از تعرض شورشيان و عصيانگران نمود و ازاينرو براى او فرصتى پيش نمىآمد كه در باب جنگ با دول ديگر بينديشد .
حتى در برابر دولت فرانكها و پادشاه آن شارلمان كه مىكوشيد به يارى شورشيان ، ثغر اعلى و ولايات شمالى اسلامى را تصاحب كند راه مدارا و مدافعه در پيش گرفت و تا مدتى از جنگ با مملكت نوپاى مسيحى در اراضى و شهرهاى شمالى چشم پوشيد .