تعمير كرد و براى دفاع آماده شد و شورش ولايت بسكونيه را سركوب نمود و آنجا را زير فرمان خود درآورد . چون در آغاز حكومت امير محمد بن عبد الرحمان نشانههاى شورش مولدين در اندلس آشكار شد و طليطلهء پرآشوب رودرروى حكومت قرطبه درايستاد اردونيو براى شورشيان مدد فرستاد ، ولى سپاه اندلس در سال 854 م شورشگران و همپيمانان مسيحى ايشان را در نبرد وادى سليط درهم شكست . در سال بعد امير محمد به غزاى البه و قلاع رفت و در آن نواحى تاختوتاز بسيار كرد . ولى اندلس از آن پس گرفتار حملهء نورمانها شد و لشكركشيهاى تابستانى را به شمال چند سال تعطيل كرد .
اردونيو خود در اين هنگام گرفتار خطر نيرومند تازهاى شد . اين عامل خطرناك در ولايات شمالى روبهرشد و نمو داشت . آرى موسى بن موسى بن قسى توانسته بود دامنهء نفوذ خود را بر ثغر اعلى گسترش دهد و در آن امارتى مستقل تأسيس كند .
گارسيا امير ناوار دختر موسى را به زنى گرفته بود و با موسى پيمان دوستى بسته بود .
در اوايل عهد امير محمد ، موسى از كوه پيرنه گذشت و در جنوب فرانسه به حمله پرداخت . پادشاه فرانسه شارل كچل به وحشت افتاد و مجبور شد براى او هدايا و تحف بسيار فرستد و پيشنهاد صلح و دوستى كند . چون اردونيو از جنبش سپاه موسى خبر يافت او نيز شتابان با او پيمان آشتى بست . ولى اردونيو اين پيمان را به زودى شكست ، زيرا از يارى رساندن موسى به بشكنس كه بر ضد او قيام كرده بودند به خشم آمد و اين اقدام به تحريض دامادش گارسيا امير ناوار بود . اردونيو عاقبت چارهاى جز مخاصمت و جنگ با موسى نيافت ، پس به يكى از دژهاى موسى در ناحيهء غربى حمله برد . موسى با داماد خود گارسيا پادشاه ناوار و لشكرش به جنگ اردونيو رفت .
در نبردى كه ميان دو گروه درگرفت موسى شكست خورد و مجروح شد . گارسيا داماد او نيز كشته شد . در سال 862 م موسى در اثر آن جراحت بمرد . اين واقعه بر پيكر قدرت بنى قسى در شمال ، ضربتى هولناك بود . چون لب بن موسى پس از مرگ پدر دريافت كه دولت مسيحى شمال خاندان او را تهديد مىكند ، با اردونيو مصالحه كرد و با او پيمان بست كه در جنگ با مسلمانان يارىاش كند و آنان را از ولايات شمالى براند .
چون اردونيو حكومت قرطبه را سرگرم نبرد با شورشيان داخلى يافت فرصت
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 389
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٣٨٩