اگر قرحه از اقسام قرحههاى بد و ناپسند است و رنگ پوست بدن بيمار به رنگى مثلا سپيد مايل به توسى يا زرد درآمد ، دليل بر آن است كه مزاج كبد بيمار فاسد شده است و خون فاسد است كه به قرحه درمىآيد ؛ كه اين نوع از قرحه خوب شدنش دشوار است .
قرحهاى كه ته گرم و خارش همراه دارد ، نشان از آن است كه مادهء بدجنس ريختنى تندمزاج است .
اگر قرحه بيخش پهن و سپيدرنگ است و كمى خارش دارد ، دليل بر سردمزاجى قرحه است .
هر قرحهاى كه پيامد بيماريها باشد بد است ؛ زيرا هرچه مادهء تباه باقىمانده از بيمارى است وسيلهء طبيعت بدانجا ريخته مىشود .
قرحهاى كه موى پيرامون خود را ريزش مىدهد نشان بدى آن است .
در كتاب نشانيهاى مرگ زودرس آمده است كه اگر انسانى كه ورم يا قرحهء نرم در بدن دارد ، عقلش درهم شد ، مىميرد .
پيدايش قرحههاى پليد و بدجنس سببهايى دارد كه از اين قرارند :
1 - زخمى هست كه مواد بدجنس ريختنى از بدن بدان مىرسند .
2 - ممكن است معالجهء بد يا مراعات نكردن بهداشت زخم را به فساد بكشاند .
3 - شايد اوّل جوشى برايد و جوش بدجنس باشد و بعد از آنكه جوش درآمد چركين شود .
- چگونه قرحهء بدجنس و پليد را شناسايى كنيم ؟
1 - قرحه اگر متعفن شد قرحهء پليد و بدجنس است .
2 - قرحه اگر پيرامون خود را در بر گرفت و انتشار يافت قرحهء بدجنس و پليد است .
3 - اگر علاج قرحه بهطور صحيح انجام مىشود و با اين حال قرحه پيشرفت چندانى نداشت و علاج به دشوارى انجاميد ، قرحهء پليد و بدجنس حساب مىشود .
نشانيهايى كه از آنها مىدانيم قرحه يا زخم جاى نگرانى نيست و سرانجام خوب دارد از ريم و چركش پيداست . حالا اين ريم زخم يا قرحه وسيلهء داروى بازكننده بر زخم و قرحه استعمال كردن باشد ، يا كار از طبيعت فرقى نمىكند ؛ ريم زخم و قرحه وقتى پديد مىآيد كه زخم يا قرحه كاملا به پختگى برسد و در عين حال از روىآورهاى قرحههاى بدجنس زيانى بر آن نيايد و روىآورهاى نشان از قرحهء بد پيدا نشوند .
ريم اميدواركننده آن است كه سپيدرنگ و صاف بوده و كاملا به پختگى رسيده باشد .
عفونتى در آن نباشد و بوى بد ندهد . البته شايد ريم نشان از رسيدگى قرحه كمكى بدبو باشد ؛ زيرا ريم قرحه از دو حالت گرمى توليد مىشود : يكى گرماى سرشتى بدن انسان و ديگر گرماى خارجى بيگانه از بدن ، ما دربارهء ريم زخم و قرحهها در جاى ديگر بياناتى داشتهايم .
قرحهء تشنجى ، قرحهاى كه متعفن مىشود ، قرحهاى كه سرطانى است ، قرحهء خيرونى ( فاسد در نهايت درجه ) و قرحهء خورهاى و امثال آنها هيچ وقت توليد ريم نمىكنند . تو هرگاه ديدى كه ريم و ورمكردگى در قرحه هست ، نشان خوبى است و بيم آن نداشته باش كه بيمار به
قانون ( فارسى ) — صفحة 472
مساهمون: أبو علي سينا
ص٤٧٢