گفتار سوم قرحهها
فصل اوّل قرحه بهطور عام
- قرحه چيست ؟
- اگر زخم چركين باشد ، خراج بتركد يا جوش پوست چرك داشته باشد و خلاصهء كلام هرگاه در گوشت گسستگى رخ دهد و دوام يابد و آن گسستگى چرك كند قرحه ناميده مىشود .
- قرحه يا چرك كردن زخم و جوش و غيره سببش چيست ؟
- سببهاى مختلف دارد كه از قرار زيرند :
1 - گوهر غذايى كه به زخم و غيره مىرسد در آنجا فاسد مىشود ؛ اين فاسد شدن از چيست ؟
الف - اندام ناتوان است و به سبب ناتوانى مواد ريختنى اندامان همسايهاش كه بدان مىرسند ياراى نپذيرفتن و دفع كردن آنها را ندارد .
ب - ممكن است از اثر داروهاى مرهمى اندام سست شده باشد و رطوبت و چربى به اندام چسبيده باشد .
اگر چرك زخم كممايه باشد آن را صديد ( چرك خونالود - خونابهء چركآلوده ) گويند .
اگر چرك پرمايه باشد آن را وسخ گويند . وسخ عبارت از چركى است منعقد شده و بىحركت و سفيدرنگ يا مايل به سياه و يا به رنگ تهنشين شراب است .
آنچه را كه صديد ناميدهاند و گفتيم چرك كممايه است ، از خلط رقيق و كممايه و قسمت آبكى آن يا قسمت گرممزاج كممايهء خلط پيدا مىشود .
آنچه را كه وسخ گويند ، از خلط غليظ و قسمت پرمايه و غليظ خلط بهوجود مىآيد .
چرك كممايه كه صديد نام دارد ، بايد وسيلهء داروى خشكاننده علاج شود .
چرك غليظ وسخ نام علاجش با داروهاى زداينده است .
قرحه يا پيدا است و ديده مىشود ، يا پنهان است و در ژرفا قرار دارد . قرحهاى كه در ژرفا است و در رويهء بدن نيست ، يا گوشت سخت و سفت پيرامونش را گرفته است . اگر گوشت