سخت و سفت پيرامونش را گرفته باشد آن را ناصور خوانند . ناصور شبيه آن است كه لوله مانندى ميانتهى تا ژرفا راه داشته باشد . يا گوشت پيرامون قرحه سفت نيست ؛ كه در اين حالت آن را پناهگاه ( بيغوله ) يا غار ( كهف ) مىنامند .
بعضى از اطباء قرحهاى را كه به زير پوست رسيده و پوست از آن جدا شده است ، پناهگاه ( مخبأ ) مىنامند . و اگر قرحه به زير گوشت رسيده باشد و در آنجا گشاد باشد ، آن را غار مىنامند .
برخى ديگر از اطباء گويند : اگر قرحه گشاد باشد غار است و اگر دهانهاش تنگ باشد و به ژرفا راه يافته باشد ناصور است .
اين اسمگذارى در حقيقت جاى ايراد گرفتن نيست ؛ مهم اين است حالات مختلف قرحه را بشناسيم ، هر نامى باشد مانعى ندارد .
اگر قرحه در رويه و آشكار و سخت است ، آن را قرحهء سفالى گويند .
بدى و بدترى ناصور را بايد از اندازهء حساسيت ناصور سنجيد . ناصور اگر كمحساسيت باشد بد است و تا دور تر از حساسيت باشد بدتر است .
ناصور هست كه هموار و صاف است و هست كه كج و كوله است .
اگر تأثير ناصور بر پىرگ آيد درد بسيار شديد است . بويژه اگر ميل در آن فرو برى و ميل به پايين ناصور برسد درد بسيار شدت مىيابد .
گاهى ممكن است ناصورى كه در اندامى سر بر مىآورد و آن اندام را از كار مىاندازد رطوبتش بسيار كممايه باشد ؛ مثلا در حالتى كه ناصورى تأثير بر استخوان مىگذارد ، رطوبت قرحهء ناصورى كممايه ديده مىشود . و اگر تأثير ناصور بر زردپى آيد ، رطوبتش تقريبا شبيه رطوبتى است كه استخوان را زير تأثير قرار مىدهد .
ممكن است ناصور استخوانى و ناصور نازل بر زردپى بزرگ نباشد .
چركى كه از ناصور به استخوان مىرسد و چركى كه از ناصور به سوى شريان و وريد مىرود ، رقيق و كممايهتر از چرك ناصورهاى ديگر است و رنگش بيشتر مايل به زرد است .
بسيار اتفاق افتد كه چيزى تهنشين شراب ماننده از ناصور بيرون آيد .
در بعضى حالات اگر قرحه به وريد منتهى شود ، خون خالص به حد زياد از آن مىآيد . و اگر به شريان بربخورد ممكن است احيانا خون زرد مايل به سرخ با فشار و نزيفى بيرون جهد .
اگر ناصور بر گوشت باشد ، نوعى رطوبت لزج و پرمايه و تيرهرنگ و نارسيده از آن مىتراود .
بسيار رخ مىدهد كه يك ناصور چندين دهانه باز كند و طبيب با اشكال روبرو شود كه آيا يك ناصور است و چند دهان دارد . يا چندين ناصور باهمند و هريك دهان خود را باز كردهاند . تو بايد در چنين حالتى مايعى رنگى بر يكى از دهانههاى ناصور بريزى . اگر ناصور يكى باشد آن مايع رنگى از همهء دهانهها خود را نمودار مىكند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 470
مساهمون: أبو علي سينا
ص٤٧٠