احتمال دارد در اين حالت تأثير هوا و روشنايى بر رطوبت لازمهء چشم ، رطوبت برچيده شود و از گرمى بخشيدن هوا ، گرمى و خشكيدن پديد آيد .
- يا اينكه ، پردهء خارجى چشم به سبب مادهء خورهاى نازكتر از لازم شده است و نور و روشنى به تدريج - چنانكه طبيعى است - بر آن نمىتابد ، بلكه يكباره هجوم بر جليديه ( مادهء يخى ) مىآورد .
- پردهاى بسيار نازك بر چشم آيد چنانكه در ناخنه ديده مىشود .
رگهاى چشم ستبر و بادكرده شدهاند ، چنانكه در حالت ابتلاى چشم به بيمارى سبل رخ دهد .
- روىآورى بر سوراخ عنبيه و گدار روان بينايى روى مىآورد ، كه تنگتر از حالت طبيعى مىشود - كه سبب را بعدا ذكر خواهيم كرد - يا گشادتر از طبيعى خواهد شد .
- يا عنبيه بهطور ناتمام بند خواهد شد ، كه قسمتى باز و قسمتى مسدود مىشود .
- يا عنبيه به كلى و بهطور كامل بند مىآيد ؛ چنانكه اگر آب ناپسند در چشم باشد و سوراخ عنبيه را بند آورد .
يا درحالىكه قرحه در قرنيهء چشم باشد ، چرك چكيده از قرحهء قرنيه دهانهء سوراخ عنبيه را مىبندد و سوراخ عنبيه پر از چرك مىشود .
ما اين حالات را يكانيكان شرح خواهيم داد .
اگر سبب كاهش نيروى ديد رطوبت باشد ، چند جهت دارد :
- اگر رطوبت ناسازگار و روىآورد جليديه را دربرگيرد ، قوام و حجم طبيعى جليديه تغيير مىيابد .
يا غليظ و پرمايهتر از حالت طبيعى مىشود ، يا يك دفعه تند و سفتتر از حالت طبيعى مىگردد .
- يا از جاى طبيعى خود تكان مىخورد و منحرف مىشود و ياراى تحمل كردن نور و رنگهاى بسيار درخشان را از دست مىدهد و از نور قوى و رنگهاى درخشان آزار مىبيند .
اگر بيضيه آسيب بيند ، آن هم حالاتى دارد :
- يا حجمش بسيار بيشتر از حالت طبيعى مىشود .
- يا غلظت پيدا مىكند ، و اين غلظت يا در وسط در برابر سوراخ عنبيه است ، يا در اطراف و نزديكيهاى وسط ، يا در سراسر عنبيه است ، كه موجب كاهش شفافيت بيضيه مىشود .
- يا رطوب و بخار با بيضيه مىآميزد و شفافيت را دگرگونه مىسازد . اگر بخار و دود از خارج آيد ، شفافيت بيضيه را كاهش مىدهد ، تا چه رسد به بخار و دودى كه از داخل با بيضيه مخلوط شود .
پس هرچه حب و داروى و دانه است اگر بخاربرانگيز باشند ، ديد را سنگين كنند و از كاربرد آن مىكاهند .
اگر سبب كاهش نيروى ديد در زجاجيه - مادهء شيشهسان - است ، مستقيما و در نخستين مرحله گزندى به نيروى ديد نمىرساند ، اما زيانش به جليديه مىرسد . جليديه را از اعتدال - حالت طبيعى و سرشتى لازم براى بهبود چشم - تغيير مىدهد . زيرا مادهء غذايى را كه به جليديه مىدهد نامعتدل
قانون ( فارسى ) — صفحة 254
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢٥٤