حتما بايد با قلب شراكتى داشته باشند . و شايد در اين حالات نيز منشأ بيمارى اكثرا از قلب سرچشمه گيرد .
پس لازم است در معالجهء اين بيمارى ، همراه معالجهء مغز ، معالجهء قلب نيز در كار باشد .
و بدان كه اگر خون قلب بىآلايش و رقيق و روشن و شادىآور باشد ، با تباهى مغز مقاومت مىكند و مغز را سرحال مىآورد . پس نه جاى شگفتى است كه عقيده داشته باشيم اكثرا سبب اين بيمارى بايد از قلب باشد . هرچند ما دليلهاى قانعكننده را در مغز پيدا مىكنيم . ولى نه دور است كه مزاج قلب اولا تباه شده و مزاج مغز به پيروى از آن به تباهى رسيده باشد .
شايد قبلا مزاج مغز تباه شده و روان قلب به پيروى از مغز به سوء مزاج رسيده باشد و به وحشيت گراييده و هرچه را كه از آن به سوى مغز نفوذ مىكند تباه كرده و در اين حالت در تباه بودن مغز كمك نموده باشد .
و ممكن است در اواخر بيمارىهاى ناشى از ماده و بهويژه كه بسيار شديد باشند ماليخوليا روى دهد ، كه در اين حالت زنگ خطر مرگ را به صدا درمىآورد . و در اين حالت است كه بيمار به فكر مرگ و مردهها مىافتد .
عموما ماليخوليا از بودن سوداى زياد پيدا مىشود . سوداى زياد گاهى به وسيلهء اندامى كه دستاندركار غذاست ، منظورم كبد است ، پديد آيد و خون را مىسوزاند . گاهى در راندن زيادهء سودا ، آن اندام ناتوان است كه اين حالت كمتر روى مىدهد . و گاهى سبب ، عضوى است كه آشغالدان سوداست و منظورم طحال است . هرگاه طحال از گرفتارى به يكى از دو حالت ناتوان شود : يكى آنكه تهنشين خون و خاكستر خون را از كبد جذب بنمايد . دوم اينكه هر مادهء ريختنى از كبد به سوى او مىآيد به جائى درآيد كه طحال دفعش مىكند .
ممكن است سوداء در اندامى ديگر غير كبد و طحال باشد . و آن را چندين حالت است :
1 - غذاى خودش را شديدا بسوزاند .
2 - از دفع كردن زايدههاى غذايى ناتوان باشد ؛ لطيف تحليل برود و متراكمش ، سوداء تيرهرنگ شود .
3 - يا هرچه به دو مىرسد آن را بسيار سرد و خشك گرداند . و امكان دارد كه از نوعيت غذا ، سوداء به وجود آيد .
برخى از اطباء عقيده دارند كه ماليخوليا كار جنيان است و ما كه طب را ياد مىگيريم اهميت نمىدهيم كه از جن است يا از جن نيست . ما مىگوييم : اگر ماليخوليا كار جن باشد يا نباشد مزاج بيمار به سودايى مىانجامد . پس سبب نزديكش وجود مادهء سودا است . بگذار به وجود آورندهء سودا جن باشد يا غير جن به ما چه مربوط ! !
يكى از سببهاى بسيار تأثيربخش در ماليخوليا ، به وجود آمدن ترس بسيار يا اندوه بسيار است .
و بايد بدانى ! سودايى كه سبب ماليخوليا مىشود از حالات زير خارج نيست :
1 - يا سوداى طبيعى است .
قانون ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٢٦