و بوته و درخت ونحو اينها در كاغذ يا ديوار يا غير اينها ، و اين دو قسم حرام نيستند بلكه جايز است .
( 363 )
س 2 : جمعى قماربازى مىكنند وجمعى تماشا مىكنند و در بين برد وباخت به اصطلاح قماربازها « شتيلى » به تماشاچىها مىدهند ، اگر آن اشخاص تماشاچى بخواهند وجه شتل را به صاحبش ردّ نمايند ومشخص هم نيست كه از كدام يك قماربازها است كه بازى مىكنند ومخلوط به هم شده است ، آيا پول حرام است و يا حلال ، جهت اين كه آن شخص كه قمار باز هست وشتل مىدهد خودش هم جهل دارد كه به اين پول بازى مخلوط شده است عين مال خودش هم معلوم نيست مثلًا آن چهار نفر يكى باخت و سه نفر بردند و يا دو نفر باختند و دو نفر بردند اين پول را چه بايد كرد و به كدام يك بايد داد ؟
ج : برائت ذمّه حاصل نمىشود مگر اين كه همه ء آنهايى كه پولشان مخلوط شده اذن بدهند كه به يك نفر ايشان يا دو نفر داده شود يا همه ميان خود تقسيم كنند و آن شخص تماشاچى را بريء الذمّه نمايند و اگر هر يك اذن به ديگرى ندهند وراضى به تقسيم هم نشوند ظاهر آن است كه بايد قرعه زد جزء جزء آن پول را بايد قرعه ء شرعى زد و به نام هر كه برآيد به او داد .
( 364 )
س 3 : معروض مىدارد كه از براى كاسب وتجار آداب مستحبه چند چيز است ، بيان فرمايند كه بلكه به وسيله ء تمسك به آنها رونق وبركتى در شغل امثال ما حاصل شود .
ج : مخفى نماند كه از براى كسب و طلب معيشت مستحبّات بسيار است ، وعمده ء آن چه فقهاء ذكر نموده اند چند چيز است .
اوّل : مسائل كسب و تجارت را فرا گرفتن تا معامله ء صحيح وفاسد را تميز كند و از ربا ايمن باشد و از دخول محرمات مطمئن باشد .
دوم : آن كه همه ء اوقات خود را يا اكثر آن را صرف طلب دنيا نكند ، بلكه بعضى
رسائل ومسائل ( فارسي ) — صفحة 256
مساهمون: ملا أحمد النراقي
ص٢٥٦