ضرورى آنها در كسب معرفت و اينكه ادراك حسى منشأ اصلى هرگونه معرفت اكتسابى است مسألهاى است كه باز در برهان بررسى مىشود . اقسام برهان و چگونگى تأليف آنها و نوع مقدمات آنها و شرايط هركدام براى توليد معرفت ، همه از مباحث برهان است . همه مىدانند كه مسائلى از اين دست ، همه ، به حوزهء فلسفه علم و علمشناسى فلسفى مربوط است .
نخستين رسالهاى كه با اسم برهان شناخته شد تحليلات ثانوى ارسطوست ؛ پس از آن فيلسوفان مسلمان ، به ويژه فارابى و ابو على سينا و خواجه نصير الدين طوسى و مرحوم علامهء طباطبائى به ترتيب در باب اين موضوعات رسالهء برهان نوشتهاند ( و البته در همهء آثار منطقى كه در عالم اسلام توليد شدهاند ، برهان يكى از بخشهاى اصلى صناعات پنجگانه است ) .
مرحوم استاد علامه طباطبائى قدّس سرّه در كتاب حاضر با رعايت موازين تلخيص رسالهء جامعى در فن برهان تصنيف كرده است كه همهء ابواب آن را شامل است . اين رساله پيش از اين در كتاب رسائل سبعه از سوى بنياد علمى و فكرى استاد علامه سيد محمد حسين طباطبائى با همكارى نمايشگاه و نشر كتاب در مهر ماه 1362 به چاپ رسيده است . اين نسخهء چاپى ، كه ما در پانوشتهاى متن عربى تصحيح حاضر با كلمهء « المطبوع » به آن ارجاع دادهايم ، داراى افتادگىهاى بسيار و غلطهاى چاپى بسيار است . براى نمونه ، صدر و
برهان ( فارسى ) — صفحة 8
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٨