روى بر مىتابند ، و او در كنج خلوت و تنهائيش غمگين مىماند .
84 - اغنى الغنى العقل .
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : بزرگترين توانگريها عقل است .
شارح گويد : هر كه داراى خردى سالم و طبيعى راست و استوار باشد او توانگرترين مردم است اگر چه برايش ثروتى و مالى هم نباشد چون نيازمندى مالداران به خردمندان بسى بيشتر و كاملتر از نياز آنها به توانگران است .
و بايد بدانى كه ظاهر اين كلمه با معناى گفتار پيشين امام ( ع ) : » افقر الفقر الحمق « يكى است ، و همچنين مفهوم اين كلمه با منطوق آن كلمه يكى است پس هر يك از آن دو كلمه توضيح دهندهء ديگرى است و تصريحى است بر آنچه التزاما فهميده شده .
85 - الطامع فى وثاق الذّل .
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : طمع كننده در بند خوارى است .
شارح گويد : يعنى تا مىتوانى پيرامون طمع نگرد ، چون هر كه به رشتهء طمع چنگ در آويزد در بند خوارى و پستى افتد .
86 - احذروا نفار النّعم فما كل شارد بمردود .
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : از رميدن نعمتها بپرهيزيد كه هر رميده اى باز آورده نشود .
شارح گويد : نفار من نفرات الدابة با الكسر نفارا و تنفر با الضّم نفورا ، چهار پا گريخت مشتق است و شرد البعير يعنى اشتر بگريخت و از باب دخل است و شرادا به كسر ( ش ) نيز آمده است و آن كه مىگريزد شارد و شرود گويند .
يعنى ، هر گاه نعمتهاى فراوانى به تو روى آورد و شكار دستها در دستت قرار گرفت بكوش تا آن نعمتها را به قيد و بند سپاس و بزرگداشت و خدمت و احترام هميشگى مقيّد نمايى ، چه آن كه سپاسگزارى نعمت دهنده بر شخص مورد نعمت بر اساس عقل و نقل واجب است ، و از گريز و فرار نعمت با ترك كردن اداى حقش بپرهيز چون هر رميده اى باز نگردد .
87 - اكثر مصارع العقول تحت بروق الاطماع .
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : بيشترين محل افتادن خردها زير ( تصوّر ) پديد آمدن طمعهاست .
شارح گويد : مصارع جمع مصرع بر وزن مجمع از ( ريشهء ) صرع است و آن بيمارى و بلاى معروفى است ، و بروق هم جمع و هم مصدر ( به كار رفته ) است و مقصود در اين جا