نمازها اين نماز را به صورتى ويژه پاس بدارم ؛ چونان كه فرمود :
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى
« 1 » و اين صلاة وسطى همان نماز عصر است .
هنگام نماز مغرب نيز همان هنگامى است كه در آن خداوند توبهء آدم عليه السّلام را پذيرفت . ميان آن زمان كه آدم از آن درخت خورد تا زمانى كه خداوند از او توبه پذيرفت به معيار روزهاى اين دنيا سيصد سال بود و به معيار روزهاى آن جهان ، هرروز چونان هزار سال .
سپس در آن هنگام آدم عليه السّلام سه ركعت نماز گزارد . ركعتى براى خطاى خويش ، ركعتى براى خطاى حوا و ركعتى نيز براى توبهء خويش . خداوند هم از او توبه پذيرفت و بر امت من اين سه ركعت را واجب ساخت . اين هنگام همان است كه در آن دعا اجابت شود و خداوند مرا وعده داده است كه هيچكس از آنان را كه از او مسألت كنند نوميد نكند ، چنانكه فرمود :
فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ
« 2 » . اما در مورد نماز عشا : قبر را ظلمتى است و روز قيامت را نيز ظلمتى ، و خداوند من و امتم را به اين نماز فرمان داده است . هيچ گامى نيست كه به سوى نماز عشا برداشته شود مگر اينكه خداوند ظلمتهاى قبر را بر آن حرام گرداند و گور او را نورانى سازد و در قيامت هم او را نورى دهد كه با آن از صراط بگذرد . اين نماز همان است كه خداوند براى پيامبران پيش از من نيز برگزيد . اما دربارهء نماز صبح : خورشيد چون برآيد از شاخ شيطان برخيزد . از همين روى خداوند مرا فرموده است پيش از سرزدن خورشيد نماز بگزارم . هم امت من پيش از آنكه كافران براى خورشيد سجده بگزارند نماز به جاى آورند .
زودتر خواندن اين نماز نزد خداوند دوست داشتنىتر است و اين نماز همان است كه هم فرشتگان شب آن را ببينند و هم فرشتگان روز .
مرد يهودى گفت : اى محمد ، راست گفتى . اينك مرا از چهارمين نكته آگاهى ده . چرا خداوند به شستن اين چهار عضو فرمان داده است ، در حالى كه آنها از پاكيزهترين اندامهايند ؟
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : چون شيطان آدم را وسوسه كرد و او به درخت نزديك شد و در آن نگريست آبرويش رفت . سپس برخاست و گامى پيش نهاد و اين نخستين قدم بود كه به سوى گناه برداشته مىشد . آنگاه ميوه را با دست گرفت ، دو نيم كرد و از آن خورد . چون از آن خورد آراستگىهاى او و نيز فروغ از تن او پريد . آدم دست بر سر خويش نهاد و گريست .
هامش
( 1 ) . بقره / 238 : بر نمازها و نماز ميانه مواظبت كنيد .
( 2 ) . روم / 17 : پس خدا را تسبيح گوييد آنگاه كه به عصر درمىآييد و آنگاه كه به صبح درمىشويد .