[ تفسير امّى ]
* احمد بن محمد بن عيسى ، از برقى ، از جعفر بن محمد صوفى نقل كرده كه گفته است : از امام محمد بن على امام جواد عليه السّلام پرسيدم : اى پسر پيامبر خدا ، چرا پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله امّى ناميده شده است ؟
فرمود : مردم چه مىگويند ؟
گفتم : فدايت شوم ! مىگويند : از آن روى امّى نام گرفت كه نوشتن نمىتوانست .
امام عليه السّلام فرمود : لعنت خدا بر آنان باد ! دروغ گفتند . چگونه چنين ممكن است . با آنكه خداوند خود در كتاب خويش فرموده است :
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ
« 1 » . چگونه او چيزى را به آنان تعليم مىفرمود كه خود به درستى نمىتوانست ؟ به خداوند سوگند ، پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله به هفتاد و دو يا هفتاد و سه زبان مىخواند و مىنوشت . او از آن روى امى نام يافت كه از مردمان مكه بود و مكه نيز از مصاديق « ام القرى » است . اين سخن خداوند است كه مىفرمايد :
لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها
« 2 » .
[ شمار پيامبران ]
* گروهى از هممسلكان ما ، از محمد بن جعفر مودّب نقل كردهاند كه گفته است : گروهى از هممسلكان ما ، از محمد بن حسين بن ابى الخطاب ، از على بن اسباط ، از حسن بن زياد ، از صفوان بن مهران جمال كه گفته است : امام صادق عليه السّلام از من پرسيد : اى صفوان ، آيا مىدانى خداوند چند پيامبر برانگيخته است ؟
هامش
- البته همين مضمون با اندكى تفاوت در عبارت در منابع حديثى اهل سنت ديده مىشود . بنگريد به : كنز العمال ، ج 6 ، ص 10 ؛ كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 215 ( با اين توضيح كه حديث را بر ساخته دانسته است ) - م .
( 1 ) . جمعه / 2 : او است آن كس كه در ميان درس ناخواندگان فرستادهاى از خودشان برانگيخت تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد .
( 2 ) . انعام / 92 : براى اينكه ام القرى و كسانى را كه پيرامون آنند هشدار دهى .
حديث نيز در منابع مختلف آمده است . از آن جمله بنگريد به : بصائر الدرجات ، ص 246 ؛ علل الشرائع ، ج 1 ، ص 134 ؛ معانى الاخبار ، ص 54 ؛ الفصول المهمه ، ج 1 ، ص 412 و 413 ؛ بحار الانوار ، ج 16 ، ص 132 و 133 ؛ الصافى ، ج 2 ، ص 242 و ج 5 ، ص 172 - م .