را كه به مدينه رفته بودند ، به عهده گرفت و در پايان بخشيدن به حكومت عثمان ، نقش تعيين كننده داشت .
او كه از شناختى ژرف برخوردار بود و چهرههاى مؤثّر روزگارش را به درستى مىشناخت و از عمق جريانها آگاه بود ، بر خلافت مولا عليه السلام اصرار مىورزيد . بدين سان ، پس از به خلافت رسيدن على عليه السلام ، يار ، همكار و بازوى پرتوان مولا بود و پيروى از امام عليه السلام و اخلاص در برابر او ، آميزهء جانش بود . على عليه السلام نيز براى مالك ، احترام ويژهاى قائل بود و ديدگاههايش را در مسائل ، محترم مىشمرد .
مالك بر ابقاى ابو موسى در حكومت كوفه نظر داشت . على عليه السلام نيز با آن كه از اعماق انديشهء ابو موسى آگاهى داشت و به ابقاى او نظر نداشت ، نظر مالك را پذيرفت .
مالك ، قبل از آغاز جنگ جمل و در هنگامى كه ابو موسى ، مردم را از همراهى با على عليه السلام باز مىداشت ، به كوفه رفت و ابو موسى را - كه على عليه السلام او را عزل كرده بود - از كوفه بيرون كرد و مردم را براى حمايت از مولا عليه السلام و همراهى در نبرد عليه جمليان ، بسيج كرد . نقش وى در جنگ جمل ، شگرف و تعيينكننده بود و فرماندهى جناح راست سپاه را به عهده داشت . در آويختن او با عبد اللَّه بن زبير در اين جنگ ، مشهور است .
مالك ، پس از جنگ جمل ، فرماندار جزيره ( مناطقى ميان بين دجله و فرات ) شد .
اين منطقه به سرزمين شام ، حوزه حكومتى معاويه ، نزديك بود . على عليه السلام قبل از آغاز جنگ صِفّين ، مالك را فرا خواند .
مالك در جنگ صِفّين ، در آغاز ، فرماندهى طلايهء سپاه را به عهده داشت كه طلايهء سپاه معاويه را درهم شكست . همچنين ، آن هنگام كه سپاهيان معاويه مسير آب را بر روى سپاهيان امام عليه السلام بستند ، مالك ، نقش تعيينكنندهاى در آزاد سازى آبراه داشت .
او در هنگام نبرد ، رزمآورى بىباك ، بُرنا دل ، فوقالعاده دلير و سختكوش بود و در صفّين ، به همراه اشعث ، فرماندهى سپاه را بر عهده داشت . و در طول جنگ ، گاه فرماندهى سواره نظام كوفه و گاهْ فرماندهى بخشهايى ديگر از سپاه ، از آنِ او بود .
گزيده دانش نامه امير المؤمنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 853
مساهمون: محمد الريشهري
ص٨٥٣