طبقهبندى كارگزاران امام على ( ع )
حكومت تقريباً پنج سالهء امام على عليه السلام از جهات گوناگونى قابل بررسى است و تأمّل در سيرهء حكومتىِ آن حضرت ، از ابعاد مختلفى تنبّه آفرين و آموزنده است .
كارگزاران حكومت على عليه السلام يكى از ابعاد مهمّ سياست علوى را مىنمايانند :
چگونگى گزينش آنان و نظارتى كه امام عليه السلام پس از گزينش داشته است و . . .
از اين مسائل ، گاهى در ابواب و فصول مختلف اين اثر ، سخن رفته است . اكنون در اين مدخل ، يادآورى مىكنيم كه كارگزاران امام على عليه السلام را در چند دسته مىتوان طبقهبندى كرد :
1 . افراد متديّن ، مورد اعتماد ، مدير ، مدبّر و داراى شخصيت اجتماعى ويژهاى كه مىتوان آنان را از ياران برجستهء على عليه السلام و از پيشتازان آنها ناميد .
اينان ، بازوان ستبر على عليه السلام در حكومت و مشاوران نيكْخوى و مخلص آن بزرگوار بودند . مالك اشتر ، از اين مجموعه است كه ابتدا امام وى را بر حكومت « جزيره » ( منطقهاى بين دجله و فرات كه به لحاظ نزديكى به شام ، از اهميّت ويژهاى برخوردار بود ) گماشت و سپس ، وى را راهى مصر كرد .
همچنين در اين مجموعه ، عبد اللَّه بن عبّاس است كه فرماندار بصره بود و نيز قيس بن سعد بن عباده ، كه ابتدا به مصر رفت و آن گاه به حكومت آذربايجان گماشته شد .
اينان به هنگام نبرد ، در سپاه على عليه السلام بودند ، نه در منطقهء حكومت خويش ؛ زيرا كسانى كه قابليت فرماندهى و شايستگى مشاورت داشتند ، اندك بودند .