دلايل تنهايى امام على ( ع )
اكنون و در فرجام اين نگاه گذرا ، اين پرسش مهم را در ميان مىنهيم كه اگر كشوردارى بر مبناى سياستهايى كه بدان اشاره شد ، عملًا امكانپذير است و سياستهايى از اين دست ، بايسته و شايسته و كارآمد است ، چرا مردم از سياستمدارى حقمدار چون على عليه السلام كه با حمايت گستردهء آنان به قدرت رسيد ، پس از گذشت مدّتى كوتاه ، فاصله گرفتند و او در ماههاى پايانى زندگى تنها ماند ؟
در اين بحث مىكوشيم تا در حدّ توان و امكان ، بر اساس متون تاريخى و واقعيت جامعهء اسلامى آن روز ، به پاسخ سؤال ياد شده بپردازيم . امّا پيشتر ، سزاوار است كه چند نكته را ، گرچه گذرا ، طرح كنيم :
1 . نقش خواص در دگرگونىهاى سياسى و اجتماعى
نقش خواص و نخبگان در دگرگونىهاى جامعه ، نقشى بنيادين و گسترده است . آنها بيشترين و مؤثّرترين تأثير را در تحوّلات سياسى و اجتماعى ، در طول تاريخ اين بخش از جامعه داشتهاند . « 1 » به واقع ، آنان غالباً به جاى تودههاى مردمْ تصميم مىگيرند ، و مردمان ، غالباً در پيروى از آنان ، درنگ نمىكنند
هامش
( 1 ) . ر . ك : ميزان الحكمة با ترجمهء فارسى / جلد نهم / عنوان 418 / باب 3152 ( آنچه تودهء مردم را فاسدمىكند ) .