ذى حجّه را جنگيدند و گاه مىشد كه در يك روز ، دو بار نبرد مىكردند : آغازِ روز و پايان آن . « 1 »
ج - آتشبس ، به اميدِ صلح
404 . تاريخ الطبرى - در بيان رويدادهاى سال 37 هجرى - : در نخستين ماه آن سال ، يعنى محرّم ، آتشبس ميان على عليه السلام و معاويه رخ داد . آنان ، به اميد صلح ، تا پايان محرّم ، قرار آتشبس نهادند . « 2 »
د - درنگ و مدارا ، به اميدِ هدايت پذيرى
405 . امام على عليه السلام - برگرفتهء كلام او ، آنگاه كه يارانش در خواستن اذن جنگ در صِفّين شتاب مىورزيدند - : امّا اين كه گفتيد : آيا اين همه [ تأخير ] براى ناخوشايند داشتنِ مرگ است ؟ به خدا سوگند ، برايم فرقى نمىكند كه من به سوى مرگ درآيم يا مرگ به سوى من روان شود .
و امّا اين سخنتان كه [ شايد ] در [ جنگ با ] شاميان به شك افتادهام ؛ به خدا سوگند كه هيچ روزى جنگ را به تأخير نيفكندهام ، مگر از آن رو كه اميدوار بودهام دستهاى [ از ايشان ] به من بپيوندند و هدايت پذيرند و از نورِ من بينايى گيرند . و اين ، براى من دوستداشتنىتر از آن است كه ايشان را در عين گمراهىشان بكُشم ، هر چند اگر كشته شوند ، به كيفر گناهانشان گرفتار خواهند گشت » . « 3 »
هامش
( 1 ) . تاريخ الطبرى : ج 4 ص 574 .
( 2 ) . تاريخ الطبرى : ج 5 ص 5 .
( 3 ) . الإمام عليّ عليه السلام - مِن كَلامٍ لَهُ عليه السلام وقَدِ استَبطَأَ أصحابُهُ إذنَهُ لَهُم فِي القِتالِ بِصِفّينَ - : أمّا قَولُكُم : أكُلَّ ذلِكَ كَراهِيَةَ المَوتِ ؟ فَوَاللَّهِ ما ابالي ، دَخَلتُ إلَى المَوتِ أو خَرَجَ المَوتُ إلَيَّ .
وأمّا قَولُكُم : شَكّاً في أهلِ الشّامِ ، فَوَاللَّهِ ما دَفَعتُ الحَربَ يَوماً إلّاوأنا أطمَعُ أن تَلحَقَ بي طائِفَةٌ فَتَهتَدِيَ بي ، وتَعشُوَ إلى ضَوئي ، وذلِكَ أحَبُّ إلَيَّ مِن أن أقتُلَها عَلى ضَلالِها ، وإن كانَت تُبوءُ بِآثامِها ( نهج البلاغة : خطبهء 55 ) .