سپاه پيشقراول امام عليه السلام به فرماندهىِ مالك اشتر با سپاه پيشقراول معاويه رويارو شد و آن را ناچار به گريز كرد . اين ، نخستين رويارويى ميان دو سپاه در صِفّين بود كه آن را سپاه معاويه آغازيد .
در اواخر ذىقعده ، سپاه امام عليه السلام به صفّين رسيد . پيش از اين ، سپاه معاويه به صفّين رسيده ، مناطق حسّاس آن را اشغال كردهبود ؛ زيرا صفّين تا شام چندانفاصلهاى نداشت .
معاويه نيروهاى خود را چنان آراست كه سپاه امام عليه السلام نتواند به آب دست يابد .
امام عليه السلام ايشان را اندرز داد و پيكى در اين باب ، سوى آنان روانه ساخت ؛ امّا نتيجهاى حاصل نشد .
پس از صدور نظر موافق امام عليه السلام ، اشتر و اشعث به سپاه معاويه حمله كردند و بر آب چيره شدند . امام عليه السلام دستور داد لشكر به گونهاى آراسته شود كه هر دو سپاه بتوانند آب برگيرند . بدينسان ، امام عليه السلام به پيروزى معنوى دست يافت ، چنان كه تاريخ ، آن را با آبِ زر در صفحات خويش ثبت كرد . امام عليه السلام ، در رويارويى با دشمن ، براى دستيابى به پيروزى ، استفاده از شيوههاى غير انسانى را ممنوع مىشمارَد .
سپس امام عليه السلام نمايندگانش را به سوى معاويه گسيل داشت تا او را به فرمانبردارى فرا خوانند و از جنگ و خونريزى پيشگيرى كنند ؛ امّا چون نزد معاويه آمدند ، وى ايشان را خشمگينانه راند .
در ذىحجّه ، برخوردها و درگيرىهايى پراكنده ميان دو سپاه رخ داد . از آنجا كه امام عليه السلام قصد داشت اين ماجرا به صلح ، و نه جنگ ، بينجامد ، رويارويى ميان تمامِ دو سپاه صورت نمىپذيرفت .
در محرّم سال 37 هجرى ، اين برخوردهاى پراكنده پايان پذيرفت و گفتگوهاى صلح ، جدّىتر شد ، امّا همچون گذشته ، بىنتيجه ماند .
آنگاه كه همهء راهها طى شد ، امام عليه السلام براى جنگ مهيّا گشت . جنگ در روز چهارشنبه ، يكم صفر سال 37 هجرى آغاز شد . در هفتهء نخست ، جنگ بدين منوال
گزيده دانش نامه امير المؤمنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 429
مساهمون: محمد الريشهري
ص٤٢٩