است و با مرگ او نخواهند گذاشت تداوم پيدا كند ، به يأس گراييد .
در اين روز بود كه برنامههاى اسلام براى ادارهء آيندهء جهان ، كامل شد و با تعيين شخصيت بزرگى چون امام على عليه السلام - كه به استثناى نبوّت ، همتاى پيغمبر اسلام بود - به جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله ، نعمت خداوند بر امّت اسلامى كامل گرديد و بر اساس همين كامل بودن برنامههاى اسلام براى تكامل مادّى و معنوى جامعهء بشر بود كه اسلام به عنوان كاملترين دين تكاملبخشِ انسان ، مورد پذيرش خداوند متعال قرار گرفت .
مراسم عمامهگذارى ويژهء امام على عليه السلام در روز غدير خم ، برنامهء برگزارى مراسم سلام رهبرى بر امام عليه السلام در آن روز ، تبريك صحابهء بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام در آن روز ، اشعار حَسّان بن ثابت ، اعلام روز غدير به عنوان بزرگترين عيد اسلامى ، و اسناد و قرائن تاريخى و حديثى فراوان ديگر ، همه مؤيّد اين است كه روز كامل شدن دين ، همان روز غدير خم است .
2 . روز عَرَفه
در برابر متونى كه بدانها اشارت رفت ، متون ديگرى وجود دارند كه تصريح مىكنند روز نزول آيهء اكمال ، روز عرفه و مكان نزول آن ، عرفات است . قول پذيرفته شده در ميان اهل سنّت ، همين است و از چند صحابى نيز نقل شده است ؛ ولى اساس آن ، همان كلام عمر در پاسخ به سؤال مردى يهود است كه در كتب بسيارى از جمله در صحيح البخارى آمده است و ما نيز به آن ، اشاره داشتيم .
اين قول در برخى احاديث و كتب شيعه نيز آمده است كه اساس آن را دو حديث امام باقر و امام صادق عليهما السلام تشكيل مىدهند :
حديث اوّل ، حديثى است كه مرحوم ثقة الاسلام كُلينى از ابو جارود نقل كرده است .
ابو جارود مىگويد :
شنيدم امام باقر عليه السلام مىفرمايد : « خداوند ، پنج چيز را بر مؤمنانْ واجب كرد ؛ چهار چيز را گرفتند و يكى را وا نهادند » .
گفتم : فدايت شوم ! آيا آنها را براى من نام مىبرى ؟