بر ما يهوديان نازل شده بود ، آن روز را جشن مىگرفتيم .
گفت : كدام آيه ؟
گفت : « امروز ، دينتان را براى شما به كمال رساندم . . . » . « 1 »
اكنون بايد ديد در تاريخ اسلام ، روز سرنوشتسازى كه داراى اين ويژگىهاى چهارگانه است و شايستهء اين است كه جامعهء اسلامى ، آن را جشن بگيرد ، كدام روز است .
براى مشخّص كردن آن روز ، احتمالات فراوانى داده شده كه غالباً متّكى بر اسناد تاريخى و يا متون حديثى نيستند و از اين رو ، از طرح آنها در اينجا خوددارى مىكنيم . « 2 » تنها دو فرض مستند وجود دارد كه به دو دسته از متون تاريخى و حديثى شيعه و اهل سنّت ، مستندند . بايد ديد آيا اين دو دسته از متون ، با هم در تعارضاند ، يا اين كه وجه جمعى براى آنها وجود دارد . دو فرض مستند عبارتاند از :
1 . روز غدير خم
ضمن آنكه بسيارى از احاديث شيعه ، بدون ذكر روز غدير يا روز ديگرى ، به نزول اين آيه در مورد انتصاب امام على عليه السلام توسط پيامبر صلى الله عليه و آله به رهبرى امّت ، اشاره دارند ، حدود بيست حديث ، به طور مشخّص نزول آيه را در روز غدير بيان مىدارند ، چنان كه در كتب اهل سنّت ، نقلهايى - كه عمدتاً به ابو هريره و ابو سعيد خُدْرى مىرسند - بيانگر نزول آيه در روز غدير ( هجدهم ذىحجّهء سال دهم هجرى ) هستند .
اين احاديث ، موافق قرآن هستند و راهى جز پذيرفتن آنها وجود ندارد ؛ زيرا در تاريخ زندگى پيامبر اسلام ، بجز روز غدير خم ، روزى با ويژگىهايى كه اين آيه بر آن تأكيد دارد ، يافت نمىشود . در اين روز بود كه با تعيين رهبر آيندهء جهان اسلام از سوى خداوند متعال ، اميد كفّارى كه مىپنداشتند آيين اسلام به شخص پيامبرِ آن ، قائم
هامش
( 1 ) . صحيح البخارى : ج 1 ص 25 ح 45 .
( 2 ) . ر . ك : تفسيرهاى ذيل آيه .