5281 امام على عليه السلام - به شريح - فرمود : ميان مسلمانان در نگاه كردن و سخن گفتن و نشستنت برابرى را رعايت كن ، تا نزديكانت به جانبدارى ( ستم ) تو اميد نبندند و دشمنانتاز دادگرىتو ، نوميد نشوند .
ب - بالاتر نبردن صدا از صداى خصم
5282 امام على عليه السلام - در پاسخ به ابو الاسود دؤلى كه پرسيد چرا او را با آن كه مرتكب خيانت و جنايتى نشده است از منصب قضا بر كنار كرد - فرمود :
ديدم كه صدايت را از صداى خصم بالاتر مىبرى .
ج - اظهار خستگى نكردن در جلسهء قضاوت
5283 امام على عليه السلام - به شريح - فرمود : مبادا در مجلس قضاوت اظهار خستگى و ناراحتى كنى ؛ مجلسى كه خداوند در آن پاداش قرار داده و براى كسى كه به حق داورى كند ذخيرهء خوبى در نظر گرفته است .
د - شنيدن سخنان طرفين دعوا
5284 كتاب من لا يحضره الفقيه : از امام على عليه السلام روايت شده است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود :
هرگاه دو تن براى قضاوت پيش تو آمدند ، تا زمانى كه اظهارات هر دو طرف را نشنيدهاى به نفع اوّلى حكم نده . پس هر گاه چنين كردى [ سخنان هر دو طرف را شنيدى ] ، كار قضاوت و صدور حكم براى تو روشن مىشود .
على عليه السلام فرمود : پس از آن ، همواره به قضاوت مىپرداختم . و پيامبر صلى الله عليه و آله براى آن حضرت دعا كرد كه : بار خدايا ! قضاوت را به او بفهمان .
ه - قضاوت نكردن در حال خشم
5285 امام على عليه السلام - خطاب به شريح - فرمود : در مجلس قضا با كسىدر گوشىصحبتمكن و اگر عصبانى شدى ، برخيز و در حال خشم هرگز داورى مكن .
و - قضاوت نكردن در حالت خواب آلودگى
5286 دعائم الاسلام : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نهى فرمود از اين كه قاضى در حال خشم يا گرسنگى و يا خواب آلودگى قضاوت كند .
ز - قضاوت نكردن در حال گرسنگى يا تشنگى
5287 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : قاضى نبايد ميان دو نفر داورى كند مگر زمانى كه گرسنه و تشنه نباشد .
5288 امام على عليه السلام - خطاب به شريح - فرمود : هرگز در مجلس قضاوت منشين ، مگر اين كه قبلًا چيزى بخورى .
ح - ميزبانِ يكى از طرفين دعوا نباشد
5289 امام صادق عليه السلام : مردى بر امير المؤمنين عليه السلام وارد شد و چند روزى ميهمان آن حضرت بود . سپس نزد ايشان دعوايى مطرح كرد كه قبلًا [ يعنى از روز اول ورودش ] با اميرالمؤمنين در ميان نگذاشته بود . حضرت فرمود : تو شاكى هستى ؟ عرض كرد :
آرى . امام فرمود : از پيشما برو ؛ زيرا رسولخدا صلى الله عليه و آله نهى فرمود از اين كه شاكى ميهمان [ قاضى ] باشد مگر آن كه طرف دعوايش نيز با او باشد .
ط - تلقين نكردن به گواهان
5290 دعائم الاسلام : روايت شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله نهى فرمود از اين كه قاضى با نگاه كردن زياد و التفات به يكى از طرفين مخاصمه ، از او جانبدارى كند و از تلقين كردن به گواهان نيز نهى فرمود .
1541 - قاضيانى كه خداوند آنها را كمك و راهنمايى مىكند
5291 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هيچ قاضىاى از قاضيان مسلمانان نيست ، مگر اين كه دو فرشته با اويند و تا زمانى كه