280 . تعصّب
1307 - نكوهش تعصّب ( حمايت بىچون و چرا )
قرآن :
« آن گاه كه كافران تعصّب جاهلى را در دلهاى خويش قرار دادند ، خداوند نيز آرامش خود را بر دل پيامبرش و مؤمنان فرو فرستاد و تقوا را همراهشان كرد كه آنان به تقوا سزاوارتر و شايستهتر بودند و خدا بر هر چيزى داناست » .
ر . ك : مريم : آيات 73 ، 81 و مؤمنون : آيات 33 ، 34 و شعرا : آيهء 111 و زخرف : آيات 52 ، 53 وحجرات : آيهء 14 .
حديث :
4272 الكافى : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : كسى كه تعصّب بورزد يا برايش تعصّب ورزيده شود ، حلقهء ايمان را از گردن خويش باز كرده است .
در حديثى ديگر آمده است : حلقهء اسلام را از گردن خويش باز كرده است .
4273 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كس در دلش به اندازهء دانهء خردلى عصبيّت باشد ، خداوند در روز قيامت او را با اعراب جاهليت برانگيزد .
4274 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : از ما نيست كسى كه به عصبيّت فرا خواند و از ما نيست كسى كه در راه عصبيّت بجنگد و از ما نيست كسى كه با برخوردارى از عصبيّت بميرد .
4275 امام على عليه السلام - در نكوهش ابليس - فرمود : به سبب آفرينش خود [ از آتش ] بر آدم فخر فروخت و به خاطر اصل و گوهرش عليه او عصبيّت ورزيد . پس ، اين دشمن خدا پيشواى متعصّبان و سر سلسلهء مستكبران و خود بزرگ بينان است و همو عصبيّت را پايه گذارى كرد و بر سر رداى جبروتى و كبريا با خدا به كشمكش برخاست و جامهء عزّت و نخوت [ كه خاص خداوند است ] پوشيد و نقاب فروتنى را به دور افكند .
4276 امام زين العابدين عليه السلام - در پاسخ به پرسش از تعصّبورزى - فرمود : تعصّبى كه صاحبش به سبب آن گنهكار مىباشد ، اين است كه آدمى بَدانِ قوم خود را از نيكانِ قومى ديگر بهتر بداند . اين از عصبيّت نيست كه كسى قوم و مردم خود را دوست داشته باشد ، بلكه كمك كردن قوم خود بر ستم از عصبيت است .
1308 - تعصّب ستوده
4277 امام على عليه السلام : پس ، اگر چارهاى از داشتن تعصب نيست ، بايد تعصّبتان به خاطر خصلتهاى والاى انسانى و كردارهاى پسنديده و امور نيكويى باشد كه خاندانهاى شرافتمند و بزرگوار و دلير عرب و بزرگان و مهتران قبايل در آنها بر يكديگر برترى مىجستند ؛ با خلقهاى پسنديده و خردهاى بزرگ و مقامهاى بلند و آثار و رفتارهاى پسنديده . بنا بر اين ، براى خصلتهاى پسنديده تعصب به خرج دهيد ، خصلتهايى چون : نگاهداشت حق و حرمت همسايگى و پايبندى به عهد و پيمانها و فرمان بردن از نيكيها و مخالفت با تكبّر و گردنفرازى و اقدام به احسان و نيكوكارى و خويشتندارى از زورگويى و تجاوز و بزرگ شمردن قتل نفس و انصاف داشتن با مردم و فرو خوردن خشم و دورى از ايجاد تباهى در جامعه .
4278 امام على عليه السلام : اگر ناگزير از داشتن تعصب هستيد ؛ پس ، در راه يارى رساندن به حق و كمك به ستمديده تعصّب نشان دهيد .