تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منتخب ميزان الحكمة ( فارسى ) — صفحة 811

مساهمون:

ص٨١١
حدود از اوست ؛ زيرا خردها بر اين گواهى مىدهند كه هر موجود محدودى مخلوق است .

1258 - دليل بر يگانگى خدا

قرآن : « آن كس كه با اللَّه خدايى ديگر نيز مىخواند هيچ برهانى بر وجود آن ندارد . جز اين نيست كه حسابش نزد پروردگارش خواهد بود و به يقين كافران رستگار نمىشوند » . حديث : 4116 امام على عليه السلام - در سفارش خود به فرزند بزرگوارش حسن عليه السلام - نوشت : بدان تو اى فرزندم كه اگر پروردگارت را شريكى بود ، بىگمان فرستادگان و رسولان او نيز نزد تو مىآمدند و نشانه‌هاى پادشاهى و اقتدار او را مىديدى و افعال و صفاتش را مىشناختى ؛ اما خداوند همچنان كه خود در وصف خويش فرموده ، خدايى يگانه است و در ملكش رقيبى ندارد و هرگز زوال نمىپذيرد . 4117 امام صادق عليه السلام - در بخشى از مناظرهء خود با يك زنديق - فرمود : اگر بگويى خدا دو تاست ، از اين دو حالت بيرون نيست كه يا هر دو از هر جهت يكسانند يا از تمام جهات متفاوتند . از آن جا كه ما آفرينش را نظام مند مىبينيم و فلك را در گردش و آمد و شد شب و روز و خورشيد و ماه را مرتّب ، درستى كار و تدبير و هماهنگى امور ، دلالت بر اين دارد كه مدبّر يكى است . وانگهى ، اگر ادعا كنى خدا دو تاست لازمه‌اش اين است كه فاصله‌اى ميان آنها باشد تا دوتا بودن آنها صدق كند . در اين صورت ، آن فاصله خود خداى سومى است كه همچون آنها قديم است و در نتيجه ، اعتقاد به خداى سومى بر تو لازم مىآيد و اگر سه خدا ادّعا كنى همان چيزى لازم مىآيد كه در مورد اعتقاد به دو خدا گفتيم ؛ يعنى بايد ميان آنها ، دو فاصله باشد كه در اين صورت وجود پنج خدا لازم مىآيد و به اين ترتيب تعداد خدايان تا بىنهايت پيش مىرود . 4118 امام صادق عليه السلام - در پاسخ به اين پرسش كه دليل بر يگانگى خدا چيست - فرمود : پيوستگى و هماهنگى تدبير و نظام حاكم بر هستى و كامل بودن آفرينش ؛ چنان كه خداوند عز و جل فرموده است : « اگر در زمين و آسمان خدايانى جز اللَّه مىبود ، هر دو تباه مىشدند » . 4119 التوحيد : مردى از پيروان آيين دوگانه‌پرستى به امام رضا عليه السلام عرض كرد : من مىگويم : سازندهء جهان دو تاست . چه دليلى وجود دارد كه او يكى است ؟ حضرت فرمود : همين كه مىگويى : او دو تاست ، دليل بر اين است كه او يكى است ؛ زيرا ادعاى تو بر وجود خداى دوم پس از آنى است كه وجود يك خدا را ثابت مىدانى . پس ، وجود يك خدا مورد اتفاق است و بيش از يكى مورد اختلاف مىباشد . 4120 تفسير القمّى : سپس خداوند دوگانه پرستانى را كه به دو خدا اعتقاد دارند ، رد كرد و فرمود : « خداوند هيچ فرزندى نگرفت و هيچ خدايى همراه او نيست . . . » فرمود : اگر همچنان كه مىپنداريد ، دو خدا بودند ، دچار اختلاف مىشدند . اين مىآفريد و آن نمىآفريد . اين اراده مىكرد و آن اراده نمىكرد و هر كدام از آن [ بر ديگرى ] برترى مىجست ؛ هر گاه يكى از آن دو ، آفرينش انسانى را اراده مىكرد خداى ديگر آفرينش چارپايى را اراده‌مىكرد ، پس‌در يك‌حال ، انسان و چارپايى به وجود مىآمد . در حالى كه اين امر وجود نداد . پس از آنجا كه اين [ فرض ] باطل است ، تدبير و آفرينش براى خداى يگانه ثابت مىشود . و نيز تدبير [ آفرينش ] و ثبات و استوارى