ندارد و او اطمينان و وثوق به رسيدن به آن دارد در موقع حاجت و نيازش پس او اهتمام به اين ندارد و عيش و سرور او كم نميشود بلكه اين مزيد بر نعمتهاى اوست و اطمينان دارد به رسيدن آن نعمت به او و ملحق مىشود بايشان منتظرى كه در حال نيازمند به چيزى كه انتظار آن را دارد و بفوت او زيانى به او ميرسد و مطمئن هم به رسيدن آن نعمت به او نيست .
و بعضى در اضافه نظر بوجود گفتهاند كه چون غم و خوشحالى ، در چهرهها و صورتها ظاهر نميشود خداوند سبحان بيان فرمود كه وقتى مؤمن وارد قيامت مىشود چهرهاش گشاده و فرحناك ولى كافر گنهكار ميترسد كيفر و مجازات كارهاى زشتش را پس چهرهاش گرفته و سوخته مىشود و اوست قول خداى سبحان
( وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ )
يعنى سوخته و گرفته و دگرگون
( تَظُنُّ أَنْ يُفْعَلَ بِها فاقِرَةٌ )
يعنى ميداند و يقين دارد كه او را چنان كيفر و مجازات ميكنند كه كمرشان ميشكند .
و برخى گفتند . كه اين بنا بر حقيقت گمان و ظنّ است . يعنى گمان ميكنند فى الجمله حصول آن را ولى تفصيل آن را نميدانند . و اين معنى از اوّل بهتر است زيرا اگر به معناى علم باشد بايد ان بعد از ان مخفّفه از انّ ثقيله باشد بنا بر آنچه كه در غير يك مورد ذكر شده . و خداوند سبحان اين - چهرههايى كه گمان دارند ياد كرده در مقابل چهرههايى كه اميد و انتظار دارند « 1 » .
هامش
( 1 ) مترجم - محمّد - رازى گويد : محدّث بحرينى در تفسير برهان از شيخ بزرگوار ابن بابويه باسنادش از حضرت على بن موسى الرّضا عليه - السّلام در قول خداى عزّ و جلّ( وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ )روايت