فَأَنْزَلْنا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزاً مِنَ السَّماءِ
: هر آينه اگر بردارى از ما عذاب را « 1 » و ما نازل كرديم بر كسانى كه ستم كردند عذابى از آسمان « 2 » پس چون ( الرجز ) عذاب بود توصيف با ليم و دردناك نمود چنانچه خود عذاب هم جايز است با ليم توصيف نمود و جرّ در اليم روشنتر است براى آنكه وقتى عذابى از عذاب اليم باشد عذاب اوّل اليم خواهد بود و هر گاه اليم جارى بر عذاب باشد معنايش عذاب دردناكى از عذاب خواهد بود ، و اوّل فايدهاش بيشتر است .
شرح لغات :
الحمد : آن توصيف و تعريف به نيكويى براى تعظيم و بزرگداشت است و نقيض آن مذمّت است و آن تعريف بزشتى براى كوچك كردن است ، آن گاه آن را تقسيم نمود ، پس بعضى از آن نزديكتر و بعضى از آن والاتر است و بالاتر آنست كه بر وجه عبادت و پرستش واقع شود و آن را هيچكس جز خدا مستحق نيست براى آنكه احسان خدا كه نامش عزيز است با احسان احدى از مخلوق او مقايسه و موازنه نميشود ، و او مستحق حمد است بر احسان و انعامش پس هيچكس از آفريدههاى او استحقاق ستايش مانند آنچه خداى سبحان استحقاق دارد ندارند .
الولوج : به معناى دخول است .
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف آيهء 134 .
( 2 ) سورهء بقره آيهء 59 و نيز سورهء اعراف آيهء 162 و در سورهء عنكبوت آيهء 34 و در سورهء اعراف آيهء : 134 و همان سوره آيهء 135 و هم در جاثيه آيهء 11 .