تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢٣ — صفحة 69

مساهمون:

ص٦٩

محكمه است ، و آن سوره براى منافقين بدترين سوره است . بعضى گفته‌اند سورهء محكمه سوره‌اى را گويند كه مقرون به وعيد و تهديد به عذاب باشد و در آن تأكيد شده باشد ، مانند ( إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً ) . بعضى گفته‌اند : محكمة يعنى الفاظ آن سوره روشن است ، بنا بر اين قرآن همه‌اش محكم است . بعضى هم گفته‌اند : سورهء محكمه سوره‌اى است با صراحتى كه در تأويل آن اختلاف نشود ، و به دنبال آن هم نصّ ديگرى نيامده باشد . و در قرائت ابن مسعود آمده است ( سورهء محدثة ) يعنى : سوره‌اى تازه . « وَ ذُكِرَ فِيهَا الْقِتالُ » يعنى : و در آن جنگ واجب شده بود ، و مأمور به جهاد شده بودند . « رَأَيْتَ » مىديدى اى محمّد . « الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » آنان را كه در دلهاشان بيمارى شك و نفاق است . « يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ » زجاج گويد : منظور آن است كه آنان چشمان خود را به سوى تو خيره مىكردند ، و با تندى مىنگريستند ، همانگونه كه افراد در حال جان كندن بعلّت سنگينى مرگ بجايى خيره مىشوند . « فَأَوْلى لَهُمْ » اين جمله نوعى تهديد و وعدهء عذاب است . اصمعى گويد : اينكه در مقام تهديد مىگويند : ( أولى لك ) يعنى : چيزى كه موجب ناراحتى تو باشد در كنارت قرار گيرد ( وليك و قارنك ما تكره ) . قتاده گويد : يعنى : عذاب و كيفر الهى براى آنان باد ، بنا بر اين ( أولى ) اسم است براى تهديد و وعيد ، و ( فَأَوْلى لَهُمْ ) مبتدا و خبر است ، و أولى قابل صرف نيست زيرا بر وزن فعلى است و اسم شده است براى وعيد ، و اينكه أصمعى بمعنى ( وليّك ما تكره ) گرفته است منظورش آن نيست كه اولى فعل است ، بلكه آن را تفسير به معنى نموده است .