محكمه است ، و آن سوره براى منافقين بدترين سوره است .
بعضى گفتهاند سورهء محكمه سورهاى را گويند كه مقرون به وعيد و تهديد به عذاب باشد و در آن تأكيد شده باشد ، مانند (
إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً
) .
بعضى گفتهاند : محكمة يعنى الفاظ آن سوره روشن است ، بنا بر اين قرآن همهاش محكم است .
بعضى هم گفتهاند : سورهء محكمه سورهاى است با صراحتى كه در تأويل آن اختلاف نشود ، و به دنبال آن هم نصّ ديگرى نيامده باشد .
و در قرائت ابن مسعود آمده است ( سورهء محدثة ) يعنى : سورهاى تازه .
« وَ ذُكِرَ فِيهَا الْقِتالُ »
يعنى : و در آن جنگ واجب شده بود ، و مأمور به جهاد شده بودند .
« رَأَيْتَ »
مىديدى اى محمّد .
« الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ »
آنان را كه در دلهاشان بيمارى شك و نفاق است .
« يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ »
زجاج گويد : منظور آن است كه آنان چشمان خود را به سوى تو خيره مىكردند ، و با تندى مىنگريستند ، همانگونه كه افراد در حال جان كندن بعلّت سنگينى مرگ بجايى خيره مىشوند .
« فَأَوْلى لَهُمْ »
اين جمله نوعى تهديد و وعدهء عذاب است .
اصمعى گويد : اينكه در مقام تهديد مىگويند : ( أولى لك ) يعنى : چيزى كه موجب ناراحتى تو باشد در كنارت قرار گيرد ( وليك و قارنك ما تكره ) .
قتاده گويد : يعنى : عذاب و كيفر الهى براى آنان باد ، بنا بر اين ( أولى ) اسم است براى تهديد و وعيد ، و
( فَأَوْلى لَهُمْ )
مبتدا و خبر است ، و أولى قابل صرف نيست زيرا بر وزن فعلى است و اسم شده است براى وعيد ، و اينكه أصمعى بمعنى ( وليّك ما تكره ) گرفته است منظورش آن نيست كه اولى فعل است ، بلكه آن را تفسير به معنى نموده است .