بعضى گفتهاند كه جملهء
( فَاعْلَمْ أَنَّهُ . . . )
متعلّق بما قبل است به اين معنى كه ( اذا جاءتهم السّاعة فاعلم انّه لا إله الّا اللَّه ) يعنى : هنگام آمدن ساعت قيامت سلطنت و مالكيّت افراد باطل خواهد شد ، و هيچ ملك و هيچ حكومتى جز براى خدا نمىباشد .
و بعضى گفتهاند كه اين نوعى اخبار حضرت ( ص ) از مرگ خود بوده است ، بنا بر اين مراد آن است كه آن زندهاى كه نخواهد مرد خداى يكتا است .
بعضى هم گفتهاند حضرت در اثر آزار قومش دلش گرفته بود ، كه به او گفته شد : هيچكس بجز خدا نمىتواند اندوهت را بر طرف سازد .
« وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ »
اينجا مورد خطاب پيامبر است ، ولى منظور از آن امّت او است ، و بدان جهت حضرتش مورد خطاب قرار گرفته است كه امّت به راه و روش او اقتداء نمايند ، و بعضى هم گفتهاند منظور از آن انقطاع بسوى خداوند بزرگ است ، زيرا استغفار عبادتى است كه انسان به وسيلهء آن استحقاق ثواب مييابد .
و حديث صحيح در اين باره از حذيفة بن يمان آمده است كه مىگويد : ( من شخصى بد زبان بودم نسبت به خانوادهام ، گفتم : يا رسول اللَّه من مىترسم كه زبانم مرا به جهنّم كشاند ؟ حضرت رسول ( ص ) فرمودند : تو چرا استغفار نميكنى ؟
من هر روز يكصد بار استغفار مىكنم ) « 1 » .
« وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ »
خداوند مؤمنين و مؤمنات را بدين وسيله مورد
هامش
( - علم به يكتايى خدا موجب نجات و بهشت است در صورتى است كه انسان داراى اخلاص و عمل هم باشد .
( 1 ) - نور الثّقلين ج 5 ص 38 حديث 47 : ( رسول خدا ( ص ) فرمودند :
بهترين عبادت استغفار است ، و اين به دليل گفتهء خداوند است در كتابش :
(فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ)