و محلّ ذكراهم رفع است ، مانند (
يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى
) ؟
يعنى : يادآورى براى آنان فايده ندارد ، و يادآورى آن است كه خداوند دستور فرموده است كه يادآورى شوند ، و معنا چنين خواهد شد كه اينان چگونه مىتوانند نجات يابند با اينكه ساعت قيامت فرارسيده ، زيرا در اين هنگام ديگر ايمان آوردن و انجام عبادات به حالشان فايده نخواهد داشت ، چون تكليف از آنان ساقط شده است .
سپس خداوند به پيامبرش خطاب كرده و منظور از آن تمام مكلّفين است كه مىفرمايد :
«
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ
» « 1 » زجاج گويد : جايز است معنى اينطور باشد كه بر اين دانش ثابت بمان ، و آنچه را كه در آينده خواهى دانست هم اكنون بدان .
و روايتى كه در اين مورد از پيامبر خدا ( ص ) وارد شده است كه ( هر كس بميرد در حالتى كه مىداند خدايى جز خداوند يكتا نيست ) وارد بهشت خواهد شد دلالت بر اين مطلب دارد ، و اين روايت هم از صحيح مسلم نقل شده است « 2 » .
هامش
( 1 ) - تفسير ابن عبّاس صفحهء 317 نقل مىكند كه گفته شده است يعنى :
( بدان كه چيزى فضلش مانند فضل لا إله الّا اللَّه نيست )
( 2 ) - نور الثّقلين ج 5 ص 40 حديث 54 : ( از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است : هر كس با اخلاص بگويد : لا إله الّا اللَّه وارد بهشت خواهد شد ، و اخلاص در گفتن لا إله الّا اللَّه به آن است كه اين جمله او را از كليهء كارهاى حرام باز دارد .
اين روايت ، روايت صحيح مسلم را بيان مىكند و معلوم مىشود منظور از اينكه -