« أَزِفَتِ الْآزِفَةُ » يعنى : قيامت نزديك شد و ساعت آن فرا رسيد ، و اينكه قيامت در اين آيه آزفه ناميده شده است بدان معنى است كه هر چه آينده است نزديك است . « لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ » از عطاء و ضحاك و قتاده نقل شده است يعنى : هنگامى كه سختيهاى روز قيامت مردم را فرا گيرد ، هيچكس بجز خداوند قادر نيست اين ناملايمات را از مردم دور سازد ، و مؤنث آمدن « كاشفة » بنا بر تقدير ( نفس كاشفة ) يا ( جماعة كاشفة ) است ، و نيز جايز است ( كاشفة ) مصدرى باشد مانند ( عافية ) و ( عاقبة ) ( واقية ) ( خائنة ) بنا بر اين معنى مىشود : ( ليس لها من دون اللَّه كشف ) يعنى : غير از خدا هيچكس قدرتى بر زايل نمودن اين شدتها را ندارد ، و احدى بجز او نميتواند اين سختيها را روشن كند ، مانند آيهء ديگر كه ميفرمايد : ( لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ) . « أَ فَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ » منظور از ( حديث ) آنچه مىباشد كه قبلا بوسيلهء معصوم راستگو ( ع ) از آن خبر داده شده است . بعضى هم گفتهاند : يعنى اى مشركين آيا از اين قرآن و نازل شدن آن از جانب خداوند بر حضرت محمد ( ص ) و معجزه بودن آن در شگفت هستيد ؟ « وَ تَضْحَكُونَ » يعنى از روى مسخره ميخنديد . « وَ لا تَبْكُونَ » و بخاطر وعدههاى عذاب قرآن بر خود نميگرييد ؟ « وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ » از ابن عباس و مجاهد نقل شده است كه « أَنْتُمْ سامِدُونَ » يعنى : شما از عذاب الهى غفلت داريد و دنبال بازى و سرگرمى هستيد . از عكرمه نقل شده است كه منظور از آن غنا و موسيقى است ، كه هر گاه قرآن را ميشنيدند با نواختن موسيقى با آن مقابله و ستيز مىنمودند ، تا مردم را از شنيدن قرآن محروم سازند . « فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَ اعْبُدُوا » اينجا خداوند به آنان فرمان داده است كه
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۳ — صفحه 423
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۴۲۳