« أَهْوى » يعنى : ساقط گرديد ، كه جبرئيل پس از آنكه آن قريهها را از زمين بلند كرد دوباره بر زمين فرو كوبيد ، و خداوند آنان را سنگباران فرمود كه خداوند ميفرمايد : « فَغَشَّاها ما غَشَّى » بنا بقول قتاده و ابن زيد يعنى : آن عذابى كه خداوند اراده فرموده بود كه سنگباران باشد بر آن نازل فرمود . بعضى هم گفتهاند : اين طرز بيان بخاطر اهمّيت عذابى است كه وارد شده است ، زيرا عبارت ( ما غَشَّى ) با ابهامى كه دارد اين معنى از آن فهميده مىشود و گويا گفته است عذاب و شكنجهاى بر آنان نازل گشته است كه برتر از بيان و توضيح مىباشد . « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى » از قتاده نقل شده است يعنى : اى انسان تو در مورد كدامين نعمت پروردگارت كه دلالت بر وحدانيت او دارد تشكيك ميكنى ؟ علت اينكه خداوند پس از بيان نقمتها و عذابهاى خود به يادآورى نعمتها پرداخته است اينست كه اين عذابها براى ما نعمت مىباشد ، زيرا در اين عذابها كه جنبهء تنبيهى دارد يك نوع لطف و عنايت الهى نهفته است كه ما را از كارهاى زشت باز ميدارد ، بدليل آنكه اين عذابها بخاطر كفران نعمت گريبانگير آنان گرديده است . « هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى » قتاده ميگويد : ( هذا ) اشاره است به پيامبر خدا ( ص ) . و منظور از نذر اولى پيامبران قبل از آن حضرت است . ابى مالك گويد : ( هذا ) اشاره است به قرآن ، و نذر اولى عبارتست از صحف ابراهيم و موسى . از جبائى نقل شده است كه ( هذا ) به اين معنى است : اخبارى كه از هلاكت امتهاى قبل دادهايم براى شما پند و اندرز مىباشد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۳ — صفحه 422
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۴۲۲