پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۳ — صفحه 421

پدیدآورندگان:

ص۴۲۱

بوده ، و لذا مشركين حضرتش را به ( ابن ابى كبشه ) مىناميدند ، زيرا همانگونه كه ابو كبشه در پرستش آن ستاره با ديگران مخالفت ميكرده است ، پيامبر ( ص ) نيز با آنان در دين مخالفت مىنموده است . « وَ أَنَّهُ أَهْلَكَ عاداً الْأُولى » و اين عاد عبارتست از عاد بن ارم ، و اينان قوم هود هستند كه خداوند آنان را بوسيلهء طوفانى تند به هلاكت رسانيد ، و اينان داراى نسلى بودند كه قوم دوم ميباشند . ابن اسحاق ميگويد : اينان بعلّت آنكه نسبت به يكديگر ظلم كرده‌اند به هلاكت رسيدند ، و با كشتار يكديگر نابود گشتند . « وَ ثَمُودَ فَما أَبْقى » يعنى : قوم ثمود به هلاكت رسيده باقى نماندند . و جايز نيست نصب ( وَ ثَمُودَ ) بوسيلهء ( فَما أَبْقى ) باشد ، زيرا ما بعد ( ما ) در ما قبلش عمل نميكند ، گفته نميشود : ( زيدا ما ضربت ) زيرا ( ما ) از لحاظ صدارت طلبى جارى مجراى استفهام است . و علت اينكه ( انّ ) در چند مورد اين آيه بفتح خوانده شده است آنست كه همهء اين موارد در صحف ابراهيم و موسى بوده است ، مثل اينكه گفته است ( ام لم ينبأ بما فى صحف موسى و ابراهيم الذى و فى بأنه لا تزر وازرة و زر اخرى و بانه كذا و كذا ) . « وَ قَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ » يعنى : پيش از قوم عاد و ثمود قوم نوح را به هلاكت رسانديم . « إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَ أَطْغى » يعنى : قوم نوح از اقوام ديگر ظالمتر ، و طاغىتر ميباشند ، زيرا دعوت نوح طولانى بود و قوم او در كفر و تكذيب سركشى بيداد ميكردند . « وَ الْمُؤْتَفِكَةَ » يعنى : قريه‌هاى قوم لوط كه بوسيلهء عذاب الهى ويران گشته است .